Ugom-Çatqol davlat tabiat milliy boği
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 19–20-b. — ziyouz.com
Ugom-Çatqol davlat tabiat milliy boği — Toşkent viloyatining Böstonliq, Parkent va Ohangaron tumanlarining toğli hududlarida joylaşgan milliy boğ. 1990 y.da taşkil etilgan. Umumiy mayd. 574,6 ming ga, şu jumladan 56,4 ming ga örmonlar b-n qoplangan; arçazorlar 64679 ga, şumtolzorlar 139 ga, zarangzorlar 565 ga, bodomzorlar 1670 ga, oq qayinzorlar 985 ga, yonğoqzorlar 1424 ga, yovvoyi olmazorlar 1451 ga, dölanazorlar 2056 ga. Umuman milliy boğda 70 dan ortiq daraxt va 80 ga yaqin buta turlari ösadi. Ösimliklar turi 1000 dan ortiq. Örmonlar asosan şim. va şarqiy qiyaliklarda. Jan. qiyaliklar siyrak daraxtzorlar yoki qalin butazorlardan, köpinça yaydoq yerlardan iborat.
Milliy boğning hayvonot dunyosi ham har xil va boy: tönğiz, toğ eçkisi, qönğir ayiq, böri, tulki, quyon va b. hayvonlar, kaklik, qirğovul, kaptar, burgut, zaxça, çuğurçuq kabi har xil quşlar bor.
Milliy boğ iqlimi kontinentalligi b-n ajralib turadi. Örtaça harorat qişda —14,5° dan —32° gaça, yozda 33,5° dan 42° gaça yetadi. Yillik yoğingarçilik miqdori 400 mm dan 900 mm gaça. Milliy boğda pastki toğlik (900— 1500 m), örta toğlik (1500 — 2400 (2600) m), baland toğlik (2600— 3000 m), alp (3000 m dan yuqori), subalp (3200—3800 m) poyaslari mavjud. Milliy boğ hududida Ugom, Köksuv, Çatqol, Çirçiq, Ohangaron daryolari va juda köp soy va soyliklar bor. Daryolar sohillari va soyliklar atroflarida oromgoxlar taşkil etilgan, suv omborlari, Çorvoq GES, Xöjakent GES, Ğazalkent GESlari bor. Abduşukur Xonazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УГОМ-ЧАТҚОЛ ДАВЛАТ ТАБИАТ МИЛЛИЙ БОҒИ — Тошкент вилоятининг Бўстонлиқ, Паркент ва Оҳангарон туманларининг тоғли ҳудудларида жойлашган миллий боғ. 1990 й.да ташкил этилган. Умумий майд. 574,6 минг га, шу жумладан 56,4 минг га ўрмонлар б-н қопланган; арчазорлар 64679 га, шумтолзорлар 139 га, зарангзорлар 565 га, бодомзорлар 1670 га, оқ қайинзорлар 985 га, ёнғоқзорлар 1424 га, ёввойи олмазорлар 1451 га, дўланазорлар 2056 га. Умуман миллий боғда 70 дан ортиқ дарахт ва 80 га яқин бута турлари ўсади. Ўсимликлар тури 1000 дан ортиқ. Ўрмонлар асосан шим. ва шарқий қияликларда. Жан. қияликлар сийрак дарахтзорлар ёки қалин бутазорлардан, кўпинча яйдоқ ерлардан иборат.
Миллий боғнинг ҳайвонот дунёси ҳам ҳар хил ва бой: тўнғиз, тоғ эчкиси, қўнғир айиқ, бўри, тулки, қуён ва б. ҳайвонлар, каклик, қирғовул, каптар, бургут, захча, чуғурчуқ каби ҳар хил қушлар бор.
Миллий боғ иқлими континенталлиги б-н ажралиб туради. Ўртача ҳарорат қишда —14,5° дан —32° гача, ёзда 33,5° дан 42° гача етади. Йиллик ёғингарчилик миқдори 400 мм дан 900 мм гача. Миллий боғда пастки тоғлик (900— 1500 м), ўрта тоғлик (1500 — 2400 (2600) м), баланд тоғлик (2600— 3000 м), альп (3000 м дан юқори), субальп (3200—3800 м) пояслари мавжуд. Миллий боғ ҳудудида Угом, Кўксув, Чатқол, Чирчиқ, Оҳангарон дарёлари ва жуда кўп сой ва сойликлар бор. Дарёлар соҳиллари ва сойликлар атрофларида оромгохлар ташкил этилган, сув омборлари, Чорвоқ ГЭС, Хўжакент ГЭС, Ғазалкент ГЭСлари бор. Абдушукур Хоназаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.