Ukraina kristalli qalqoni
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67-b. — ziyouz.com
Ukraina kristalli qalqoni — Şarqiy Yevropa platformasi jan.ğarbiy qismi fundamentining palaxsali kötarilişi. Dnepr daryosining örta va quyi oqimi böylab çözilgan bölib, mayd. 200 ming km2 atrofida. Burmalangan fundament meridional çuqur yoriqlar b-n VolinPodolsk, Belaya SerkovOdessa, Kirovfad, Dnepr oldi va Azov oldi bloklariga bölingan. U.k.q. katarxey granitgneyslari va turli şox aldamçisi — biotitli gneyslardan iborat. Bularga organik moddalarga boy jinslardan hosil bölgan fafit va fafitli gneys konlari yondaşgan. Arxey kalin qatlamida asosli va öta asos jinslar hamda fanit intruziyalari bor. Krivoy Rog svitasining umumiy qalinligi 1500 m bölib, qumtoş, kvarsit, fillit, talk, seritsit, xloritli slanetslar va karbonat jinslaridan iborat. U.k.q.ning kristalli fundamenti joylarda kaynozoy yotqiziqlari b-n qoplangan. U.k.q.ga Krivoy Rog temir rudali xavzasi yondaşgan. Kalqonni qoplagan toğ jinslari b-n Dneprovsk qönğir kumir havzasi, Nikopol marganets rudalari koni boğliq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УКРАИНА КРИСТАЛЛИ ҚАЛҚОНИ — Шарқий Европа платформаси жан.ғарбий қисми фундаментининг палахсали кўтарилиши. Днепр дарёсининг ўрта ва қуйи оқими бўйлаб чўзилган бўлиб, майд. 200 минг км2 атрофида. Бурмаланган фундамент меридионал чуқур ёриқлар б-н ВолинПодольск, Белая ЦерковОдесса, Кировфад, Днепр олди ва Азов олди блокларига бўлинган. У.к.қ. катархей гранитгнейслари ва турли шох алдамчиси — биотитли гнейслардан иборат. Буларга органик моддаларга бой жинслардан ҳосил бўлган фафит ва фафитли гнейс конлари ёндашган. Архей калин қатламида асосли ва ўта асос жинслар ҳамда фанит интрузиялари бор. Кривой Рог свитасининг умумий қалинлиги 1500 м бўлиб, қумтош, кварцит, филлит, тальк, серицит, хлоритли сланецлар ва карбонат жинсларидан иборат. У.к.қ.нинг кристалли фундаменти жойларда кайнозой ётқизиқлари б-н қопланган. У.к.қ.га Кривой Рог темир рудали хавзаси ёндашган. Калқонни қоплаган тоғ жинслари б-н Днепровск қўнғир кумир ҳавзаси, Никополь марганец рудалари кони боғлиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.