Uluğnor tumani

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 81–82-b. — ziyouz.com

Uluğnor tumani - Andijon viloyati tarkibidagi tuman. 1973 y. 26 dek.da taşkil etilgan. Tuman şim.dan Baliqçi, jan.şarkdan Böz, ğarb va şim. ğarbdan Namangan viloyatining Namangan, Mingbuloq tumanlari, jan. dan Farğona viloyati b-n çegaradoş. Mayd. 0,44 ming km2. Aholisi 45,2 ming kişi (2004). U.t. da 4 qişloq fuqarolari yiğini (Mingbuloq, Mingçinor, Navoiy, Oqoltin) bor. Markazi — Oqoltin qişloği.

Tabiati. Tuman xududi tekislikdan iborat. Köçma qum tepalari köp. Iklimi keskin kontinental. Yanv.ning örtaça t-rasi —4°, iyulniki 24—28°. Yiliga örtaça 195—200 mm yoğin tuşadi. Vegetatsiya davri 235 kun. Tuman xöjaliklari Katta Andijon kanalidan suv oladi. Tuproği ötloqi böz, kuçsiz şörlangan tuproq. Ösimliklardan şöra, şuvoq, momoqaymoq, qamiş, mingdevona, yantoq, ajriq, yulğun, oqboş, otquloq, qirqböğin, ğumay, qöypeçak, yalpiz ösadi. Yovvoyi hayvonlardan eçkemar, toşbaqa, tulki, quyon, ilon, kaltakesak, quşlardan laylak, ördak, çumçuq, söfitörğay, qarğa, musiça yaşaydi.

Aholisi, asosan, özbeklar, şuningdek, qirğiz, tojik, rus va b. millat vakillari ham yaşaydi. 1km2 ga 102,7 kişi töğri keladi.

Xöjaligi. U.t.da qişloq xöjaligi (paxtaçilik, çorvaçilik, pillaçilik, polizçilik, sabzavotçilik, boğdorçilik) yetakçi örinda. Eng muhim tarmoği — paxtaçilik. Tumanda 900 ga yaqin yirik, örta va kiçik korxona va taşkilot faoliyat körsatadi. Şulardan avtokorxona, MTP, paxta tozalaş z-di, Buyuk Britaniyaning «Kordese LTD» firmasi b-n xamkorlikdagi «Ulkard» qöşma korxonasi (tikuvçilik va töqimaçilikka ixtisoslaşgan), sport anjomlari i.ç. firmasi, «Universal» bozori, savdo, maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari mavjud. Tuman hududidan Marğilon—Soyböyi— Uluğnor—Mingbuloq, Ştab—Uluğnor magistral yöllari ötgan. Tuman markazi avtomobil yöllari orqali Namangan, Marğilon, Farğona, Andijon va b. şaharlar b-n boğlangan.

Q.x.da ekinzorlar, mayd. 20,4 ming ga, şu jumladan, 13,5 ming ga yerga paxta, 6 ming ga yerga ğalla ekiladi. Şuningdek sabzavot, poliz ekinlari, kartoşka, yemxaşak ekinlari ham ekiladi. 204 ga boğ, 274 ta tutzor, 1042 ga yaylovlar b-n band. 606 ga yerda örmonzor mavjud. Tumanda 8 şirkat, 80 dehkrn, 416 fermer xöjaligi bor.

U.t. jamoa va şaxsiy xöjaliklarida 1,6 ming qoramol (şu jumladan, 626 sigir), 2,1 ming qöy va eçki, 5 ming parranda, 37 yilqi boqiladi. Yaqin t.y. stansiyasi — Marğilon (tuman markazidan 35 km).

2003/04 öquv yilida 24 umumiy ta'lim maktabi bölib, 10,3 mingga yaqin öquvçi, internatlitseyda 110 öquvçi, 2 kasbhunar kollejida 1,4 mingdan ziyod öquvçi ta'lim oldi.

3 madaniyat uyi, markaziy kutubxona va uning 10 ta tarmoği, muzey, musiqa maktabi, «Uluğnor» stadioni, tennis korti, «Uluğnor» sport soğlomlaştiriş klubi, sport maktabi faoliyat körsatadi.

Tumanda markaziy kasalxona (170 örin) va uning bolalar, jarroxlik, ginekologiya, terapiya, tuğruqxona, tez tibbiy yordam va b. bölimlari, poliklinika, 5 dorixona aholiga xizmat körsatadi. 1974 y.dan tuman «Uluğnor» gaz. naşr qilinadi (adadi 1000).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

УЛУҒНОР ТУМАНИ - Андижон вилояти таркибидаги туман. 1973 й. 26 дек.да ташкил этилган. Туман шим.дан Балиқчи, жан.шаркдан Бўз, ғарб ва шим. ғарбдан Наманган вилоятининг Наманган, Мингбулоқ туманлари, жан. дан Фарғона вилояти б-н чегарадош. Майд. 0,44 минг км2. Аҳолиси 45,2 минг киши (2004). У.т. да 4 қишлоқ фуқаролари йиғини (Мингбулоқ, Мингчинор, Навоий, Оқолтин) бор. Маркази — Оқолтин қишлоғи.

Табиати. Туман худуди текисликдан иборат. Кўчма қум тепалари кўп. Иклими кескин континентал. Янв.нинг ўртача т-раси —4°, июлники 24—28°. Йилига ўртача 195—200 мм ёғин тушади. Вегетация даври 235 кун. Туман хўжаликлари Катта Андижон каналидан сув олади. Тупроғи ўтлоқи бўз, кучсиз шўрланган тупроқ. Ўсимликлардан шўра, шувоқ, момоқаймоқ, қамиш, мингдевона, янтоқ, ажриқ, юлғун, оқбош, отқулоқ, қирқбўғин, ғумай, қўйпечак, ялпиз ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан эчкемар, тошбақа, тулки, қуён, илон, калтакесак, қушлардан лайлак, ўрдак, чумчуқ, сўфитўрғай, қарға, мусича яшайди.

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, қирғиз, тожик, рус ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. 1км2 га 102,7 киши тўғри келади.

Хўжалиги. У.т.да қишлоқ хўжалиги (пахтачилик, чорвачилик, пиллачилик, полизчилик, сабзавотчилик, боғдорчилик) етакчи ўринда. Энг муҳим тармоғи — пахтачилик. Туманда 900 га яқин йирик, ўрта ва кичик корхона ва ташкилот фаолият кўрсатади. Шулардан автокорхона, МТП, пахта тозалаш з-ди, Буюк Британиянинг «Кордесе ЛТД» фирмаси б-н хамкорликдаги «Улкард» қўшма корхонаси (тикувчилик ва тўқимачиликка ихтисослашган), спорт анжомлари и.ч. фирмаси, «Универсал» бозори, савдо, маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари мавжуд. Туман ҳудудидан Марғилон—Сойбўйи— Улуғнор—Мингбулоқ, Штаб—Улуғнор магистраль йўллари ўтган. Туман маркази автомобиль йўллари орқали Наманган, Марғилон, Фарғона, Андижон ва б. шаҳарлар б-н боғланган.

Қ.х.да экинзорлар, майд. 20,4 минг га, шу жумладан, 13,5 минг га ерга пахта, 6 минг га ерга ғалла экилади. Шунингдек сабзавот, полиз экинлари, картошка, емхашак экинлари ҳам экилади. 204 га боғ, 274 та тутзор, 1042 га яйловлар б-н банд. 606 га ерда ўрмонзор мавжуд. Туманда 8 ширкат, 80 деҳкрн, 416 фермер хўжалиги бор.

У.т. жамоа ва шахсий хўжаликларида 1,6 минг қорамол (шу жумладан, 626 сигир), 2,1 минг қўй ва эчки, 5 минг парранда, 37 йилқи боқилади. Яқин т.й. станцияси — Марғилон (туман марказидан 35 км).

2003/04 ўқув йилида 24 умумий таълим мактаби бўлиб, 10,3 мингга яқин ўқувчи, интернатлицейда 110 ўқувчи, 2 касбҳунар коллежида 1,4 мингдан зиёд ўқувчи таълим олди.

3 маданият уйи, марказий кутубхона ва унинг 10 та тармоғи, музей, мусиқа мактаби, «Улуғнор» стадиони, теннис корти, «Улуғнор» спорт соғломлаштириш клуби, спорт мактаби фаолият кўрсатади.

Туманда марказий касалхона (170 ўрин) ва унинг болалар, жаррохлик, гинекология, терапия, туғруқхона, тез тиббий ёрдам ва б. бўлимлари, поликлиника, 5 дорихона аҳолига хизмат кўрсатади. 1974 й.дан туман «Улуғнор» газ. нашр қилинади (адади 1000).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.