Ulus

Ulus (möğulça — davlat, xalq, odamlar) — 1) Möğullar davlati şakllaniş davri (13a. boşi)da muayyan bir nöyota tobe bölib, unga qaraşli yerlarda köçmançilik b-n hayot keçiruvçi kattakiçik oilalar guruhi; 2) Çingizxon tuzgan ilk möğul davlati; 3) möğullar istilosi davrida bosib olingan hududlardan Çingizxon farzandlariga bölib berilgan mulk (udel) lar (mas, Jöji ulusi, Çiğatoy ulusi va b.). 13a.ning 2yarmida bu U.lar mustaqil davlatlarga aylanib, nomigagina saltanat xukmdori — uluğ qoonga böysunganlar. 15— 17-a. oxirlarida U. — Möğulistondagi yirik yer mulki va musulmon adabiyotida Çingiziylar davlatlarining atalişi. Möğuliston manjurlar tomonidan bosib olingaç, mamlakat aymoklar va xoşunlarga ajratilgan. «U.» atamasi mulk ma'nosida qöllanilmaydigan bölgan va astasekin «xalq» ma'nosini anglata boşlagan. Hoz. vaqtda «U.» atamasi «davlat» atamasining sinonimi sifatida işlatiladi; 4) buryatlar va kalmiklar Rossiya tarkibiga kiritilgandan söng «U.» atamasi Okt. töntarişigaça feodal mulk, söngra ma'muriy birlik ma'nosini saqlab qolgan.