Umar ibn al-Xattob al-Foruq
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 89-b. — ziyouz.com
Umar ibn al-Xattob al-Foruq (taxm. 585—644) — dastlabki tört xalifadan ikkinçisi (hukmronlik yillari 634—644). Islomni taxm. 616 y. qabul qilgan. Muhammad (sav)ning yaqin safdoşlaridan biri, u olib borgan barça janglarda qatnaşgan. Abu Bakr ölimidan avval U.ni öz örniga tavsiya etgan. U.ning xalifalik davrida islom Iroq, Suriya, Misr, Liviyaga tarqaldi. Eron hududlari xalifalikka qöşildi. Arab-musulmon saltanati tarkib topa boşladi. Uning davrida barça asosiy ma'muriy-huquqiy muassasalar, avvalo soliq-ölpon tizimi tuzildi. Musulmonlar jamoasi tez orada ruhoniylar idora etadigan davlatga aylandi. Bu hol U. xalifa unvoniga birinçi bölib qöşimça amir al-möminin (möminlar hukmdori) unvonini qabul qilişida ham ifodalandi. U. yangi musulmon yil hisobi — hijriy yil taqvimini joriy etdi. Sunniylar tarixiy an'anasida U. risoladagidek hukmdor, ya'ni taqvodor, musulmonlarga nisbatan adolatli, duşmanlarga beşafqat inson sifatida ta'riflanadi. Uning davri islomning «oltin asri» deb uluğlanadi. U. Muhammad (sav) ning Madinadagi qabri yoniga dafn etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УМАР ибн ал-Хаттоб ал-Форуқ (тахм. 585—644) — дастлабки тўрт халифадан иккинчиси (ҳукмронлик йиллари 634—644). Исломни тахм. 616 й. қабул қилган. Муҳаммад (сав)нинг яқин сафдошларидан бири, у олиб борган барча жангларда қатнашган. Абу Бакр ўлимидан аввал У.ни ўз ўрнига тавсия этган. У.нинг халифалик даврида ислом Ироқ, Сурия, Миср, Ливияга тарқалди. Эрон ҳудудлари халифаликка қўшилди. Араб-мусулмон салтанати таркиб топа бошлади. Унинг даврида барча асосий маъмурий-ҳуқуқий муассасалар, аввало солиқ-ўлпон тизими тузилди. Мусулмонлар жамоаси тез орада руҳонийлар идора этадиган давлатга айланди. Бу ҳол У. халифа унвонига биринчи бўлиб қўшимча амир ал-мўминин (мўминлар ҳукмдори) унвонини қабул қилишида ҳам ифодаланди. У. янги мусулмон йил ҳисоби — ҳижрий йил тақвимини жорий этди. Суннийлар тарихий анъанасида У. рисоладагидек ҳукмдор, яъни тақводор, мусулмонларга нисбатан адолатли, душманларга бешафқат инсон сифатида таърифланади. Унинг даври исломнинг «олтин асри» деб улуғланади. У. Муҳаммад (сав) нинг Мадинадаги қабри ёнига дафн этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.