Umarov Hamza
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95–96-b. — ziyouz.com
Umarov Hamza (1925.17.12, Qöqon 1987.26.11, Toşkent) — aktyor, rej. Özbekiston xalq artisti (1967). 2-jahon uruşi qatnaşçisi. Toşkent teatr va rassomlik san'ati in-tida (194851) öqigan. 1950—86 y.lar Muqimiy teatrida, 1987 y. yanv.—avg.da Hamza teatrida, söngra «Özbekfilm» kinostudiyasida işlagan. «Armuğon» spektaklidagi Ja'far U.ning sahnada yaratgan ilk obrazidir. «Oltinköl» (Uyğun)da Ğani, «Nurxon» (K.Yaşin)da Huzurxöja, «Farhod va Şirin» (Xurşid)da Şopur, «Ravşan va Zulhumor» (K.Yaşin)da Tersak rollari b-n tanildi. U. ijodida 50-y. lar şakllangan xarakterli, lirik va kulgilihajviy yönalişlar keyingi yillar ham davom etdi. Qahramonlarining fe'latvori va xususiyatlarini bir oz börttirib ifodalaşi, sözlarini donadona va jarangdor talaffuz qilişi, qöşiqlarini qahramon holatiga singdirib yuborişi, qaramaqarşi histuyğularni kuçli psixologik dramatizmda yetkazişi b-n U. san'ati alohida ajralib turadi. Isfandiyorxon («Ğazal fojiasi»), Ma'dalixon («Nodira»), Sayd («Guli siyoh»), Masxaraboz («Ön ikkinçi keça»), Asqarali («Mavlono Muqimiy»), Gung («Qizbuloq»), Pantaşvili («Xonuma xonim») kabi obrazlari bunga misoldir. Rej. sifatida «Bağri toş», «Qaynona», «Işqing bilan» kabi asarlarni sahnalaştirgan.
U.ning kino san'ati rivojiga köşgan xizmatlari alohida bölib, kinoda uning yangi qirralari oçildi, qiyofasi, çehrasi, ovozi, xattiharakatlari, özini tutişi, içki keçinmalarining yuzida, közlarida zohir bölişi kinematografiya imkoniyati va ifoda vositalariga juda moye tuşgan.
Kinoda Salimboyvaçça («Qutluğ qon»), Umar («Mahallada duvduv ran»), Madaminbek («Favqulodda komissar»), Homid («Ötgan kunlar»), Qoriyev («Inqilob çavandozlari»), Asqarov («Yoz yomğiri»), Normat («Şijoat»), Sulaymonov («Falokat oyoq ostida»), Jabborov («Şiddat»),
Qöldoşev («Seni kutamiz, yigit»), Matnazar («Olovli sohil») kabi 60 dan ortiq obraz yaratgan. U bir qança televizion spektakllar (Masxaraboz, «Qirolning dilxuşi» va b.)da ham öynagan. Dublyaj san'atining mohir ustasi sifatida tanilgan (1000 dan ortiq filmda ovoz bergan). «Bağri toş», «Hayot yöli»; «Dil tortsa», «Yor yurgan köçalar», «Ton g farzandlari» pyesalarining muallifi. Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1970).
Muhsin Qodirov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УМАРОВ Ҳамза (1925.17.12, Қўқон 1987.26.11, Тошкент) — актёр, реж. Ўзбекистон халқ артисти (1967). 2-жаҳон уруши қатнашчиси. Тошкент театр ва рассомлик санъати ин-тида (194851) ўқиган. 1950—86 й.лар Муқимий театрида, 1987 й. янв.—авг.да Ҳамза театрида, сўнгра «Ўзбекфильм» киностудиясида ишлаган. «Армуғон» спектаклидаги Жаъфар У.нинг саҳнада яратган илк образидир. «Олтинкўл» (Уйғун)да Ғани, «Нурхон» (К.Яшин)да Ҳузурхўжа, «Фарҳод ва Ширин» (Хуршид)да Шопур, «Равшан ва Зулҳумор» (К.Яшин)да Терсак роллари б-н танилди. У. ижодида 50-й. лар шаклланган характерли, лирик ва кулгилиҳажвий йўналишлар кейинги йиллар ҳам давом этди. Қаҳрамонларининг феълатвори ва хусусиятларини бир оз бўрттириб ифодалаши, сўзларини донадона ва жарангдор талаффуз қилиши, қўшиқларини қаҳрамон ҳолатига сингдириб юбориши, қарамақарши ҳистуйғуларни кучли психологик драматизмда етказиши б-н У. санъати алоҳида ажралиб туради. Исфандиёрхон («Ғазал фожиаси»), Маъдалихон («Нодира»), Сайд («Гули сиёҳ»), Масхарабоз («Ўн иккинчи кеча»), Асқарали («Мавлоно Муқимий»), Гунг («Қизбулоқ»), Панташвили («Хонума хоним») каби образлари бунга мисолдир. Реж. сифатида «Бағри тош», «Қайнона», «Ишқинг билан» каби асарларни саҳналаштирган.
У.нинг кино санъати ривожига кўшган хизматлари алоҳида бўлиб, кинода унинг янги қирралари очилди, қиёфаси, чеҳраси, овози, хаттиҳаракатлари, ўзини тутиши, ички кечинмаларининг юзида, кўзларида зоҳир бўлиши кинематография имконияти ва ифода воситаларига жуда мое тушган.
Кинода Салимбойвачча («Қутлуғ қон»), Умар («Маҳаллада дувдув ran»), Мадаминбек («Фавқулодда комиссар»), Ҳомид («Ўтган кунлар»), Қориев («Инқилоб чавандозлари»), Асқаров («Ёз ёмғири»), Нормат («Шижоат»), Сулаймонов («Фалокат оёқ остида»), Жабборов («Шиддат»),
Қўлдошев («Сени кутамиз, йигит»), Матназар («Оловли соҳил») каби 60 дан ортиқ образ яратган. У бир қанча телевизион спектакллар (Масхарабоз, «Қиролнинг дилхуши» ва б.)да ҳам ўйнаган. Дубляж санъатининг моҳир устаси сифатида танилган (1000 дан ортиқ фильмда овоз берган). «Бағри тош», «Ҳаёт йўли»; «Дил тортса», «Ёр юрган кўчалар», «Тон г фарзандлари» пьесаларининг муаллифи. Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1970).
Муҳсин Қодиров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.