Umid neft-gaz-kondensat koni
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 98–99-b. — ziyouz.com
Umid neft-gaz-kondensat koni — Qaşqadaryo viloyati Kasbi tumanidagi kon, Qarşi ş.dan 125 km ğarbda. 1976 y.da oçilgan, 1989 y.dan foydalanişga topşirilgan. Kon maydonining bal. 250—303 m. U.n.g.k.k. Çorjöy tektonik poğonasining jan.şarqiy qismida, Dengizköl kötarilmasining Kuşob egilmasi b-n tutaşgan joyida joylaşgan. Konning geologik tuzilişida tuz usti, tuz osti va rif osti struktura qavatlari ajratiladi. Jami 18 ta quduq qazilgan, mezozoy va kaynozoy erasi yotqiziqlari oçilgan. Yura davri yotqiziklari mahsuldor bölib terrigen, karbonat va tuzangidrit jinslaridan tarkib topgan. Tuzangidritli qatlam regional qopqoq vazifasini ötaydi. Sanoat miqyosidagi neft va gaz yuqori yura davrining ohaktoşli gorizontlarida (2503—2629 m çuqurlikda) uçraydi. 15R gorizontidagi jinslar tuzilişiga köra rif va rif oraliği zonalariga bölinadi. Rif zonasi, asosan, rif genezisli ğovakli ohaktoşlardan tuzilgan. Geologik kesim (gorizontning umumiy qalinligi 168 m) 80—100% kollektordan iborat. Gaz uyumi massiv körinişda bölib, unda neft hoşiyasi mavjud. Gaz uyumining uz. 8 km, eni 3,6 km, bal. 110— 125 m. Neft uyumining uz. 8,4 km, eni 3,9 km, bal. 10—12 m. Kondagi gaz quruq, metanli, kam oltingugurtli. Tarkibida metan, propan, izobutan, mö'tadil butan, izopentan, karbonat angidrid gazi, vodorod sulfid, azot va geliy mavjud. Kondagi neft oğir, kam oltingugurtli, yuqori smolali, parafinli, kam benzinli, asfaltenlar miqdori kam. Kondensatlar ziçligi 0,78 g/sm3, yuqori oltingugurtli kam parafinli. Asfalten va smola uçramaydi. Faqat benzin fraksiyasidan iborat. Yuqori yura davrining karbonatli mahsuldor jinslaridagi qatlam suvlari xlorkalsiyli tipga mansub bölib, minerallaşganligi 91 — 106 g/l. Kimyoviy tarkibi: xlor, sulfat, gidrokarbonatdan iborat. Mikrokomponentlardan: yod, brom, ammoniy bölib, suvdan yod, brom hamda nodir elementlar (litiy, rubidiy, stronsiy)ni sanoat miqyosida ajratib oliş mumkin. Kondan hoz. kunda foydalanilmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УМИД НЕФТЬ-ГАЗ-КОНДЕНСАТ КОНИ — Қашқадарё вилояти Касби туманидаги кон, Қарши ш.дан 125 км ғарбда. 1976 й.да очилган, 1989 й.дан фойдаланишга топширилган. Кон майдонининг бал. 250—303 м. У.н.г.к.к. Чоржўй тектоник поғонасининг жан.шарқий қисмида, Денгизкўл кўтарилмасининг Кушоб эгилмаси б-н туташган жойида жойлашган. Коннинг геологик тузилишида туз усти, туз ости ва риф ости структура қаватлари ажратилади. Жами 18 та қудуқ қазилган, мезозой ва кайнозой эраси ётқизиқлари очилган. Юра даври ётқизиклари маҳсулдор бўлиб терриген, карбонат ва тузангидрит жинсларидан таркиб топган. Тузангидритли қатлам регионал қопқоқ вазифасини ўтайди. Саноат миқёсидаги нефть ва газ юқори юра даврининг оҳактошли горизонтларида (2503—2629 м чуқурликда) учрайди. 15Р горизонтидаги жинслар тузилишига кўра риф ва риф оралиғи зоналарига бўлинади. Риф зонаси, асосан, риф генезисли ғовакли оҳактошлардан тузилган. Геологик кесим (горизонтнинг умумий қалинлиги 168 м) 80—100% коллектордан иборат. Газ уюми массив кўринишда бўлиб, унда нефть ҳошияси мавжуд. Газ уюмининг уз. 8 км, эни 3,6 км, бал. 110— 125 м. Нефть уюмининг уз. 8,4 км, эни 3,9 км, бал. 10—12 м. Кондаги газ қуруқ, метанли, кам олтингугуртли. Таркибида метан, пропан, изобутан, мўътадил бутан, изопентан, карбонат ангидрид гази, водород сульфид, азот ва гелий мавжуд. Кондаги нефть оғир, кам олтингугуртли, юқори смолали, парафинли, кам бензинли, асфальтенлар миқдори кам. Конденсатлар зичлиги 0,78 г/см3, юқори олтингугуртли кам парафинли. Асфальтен ва смола учрамайди. Фақат бензин фракциясидан иборат. Юқори юра даврининг карбонатли маҳсулдор жинсларидаги қатлам сувлари хлоркальцийли типга мансуб бўлиб, минераллашганлиги 91 — 106 г/л. Кимёвий таркиби: хлор, сульфат, гидрокарбонатдан иборат. Микрокомпонентлардан: йод, бром, аммоний бўлиб, сувдан йод, бром ҳамда нодир элементлар (литий, рубидий, стронций)ни саноат миқёсида ажратиб олиш мумкин. Кондан ҳоз. кунда фойдаланилмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.