Umlaut
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 101-b. — ziyouz.com
Umlaut (nem. Umlaut — unlini almaştiriş) — sözdagi unlilarning grammatik şakl yasaş vositasi sifatida almaşinuvi; özakdagi orqa qator unlining özidan keyingi (asosan, suffiksal) unli ta'sirida old qator unliga aylanişidan iborat fonetik hodisa. Mac, german tillarida, xususan, nemis tilida a, o, i unlilari özakka qöşiladigan qöşimçalardagi i tovuşi ta'siri ostida yoki köplik qöşimçasi qöşilganda, köplik şaklini hosil qilişda yumşarib, a, b, i tovuşlariga aylanadi: Nutz — foyda, niitzlich — foydali; Buch — kitob, Biicher — kitoblar; alt — keksa, alter — keksaroq; Sohn — öğil, Sohne — öğillar va b.
«U.» termini germanistikadan taşqari turkiyşunoslişA ham qöllanadi, çunonçi uyğur pilit va özbek tilining ayrim (Namangan viloyati) şevalarida U. xrdisasi uçraydi. Mas, uyğur tilida at(uy hayvoni)+i = ati va ş.k.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УМЛАУТ (нем. Umlaut — унлини алмаштириш) — сўздаги унлиларнинг грамматик шакл ясаш воситаси сифатида алмашинуви; ўзакдаги орқа қатор унлининг ўзидан кейинги (асосан, суффиксал) унли таъсирида олд қатор унлига айланишидан иборат фонетик ҳодиса. Mac, герман тилларида, хусусан, немис тилида а, о, и унлилари ўзакка қўшиладиган қўшимчалардаги i товуши таъсири остида ёки кўплик қўшимчаси қўшилганда, кўплик шаклини ҳосил қилишда юмшариб, а, б, и товушларига айланади: Nutz — фойда, niitzlich — фойдали; Buch — китоб, Biicher — китоблар; alt — кекса, alter — кексароқ; Sohn — ўғил, Sohne — ўғиллар ва б.
«У.» термини германистикадан ташқари туркийшунослишА ҳам қўлланади, чунончи уйғур пилит ва ўзбек тилининг айрим (Наманган вилояти) шеваларида У. хрдисаси учрайди. Мас, уйғур тилида ат(уй ҳайвони)+и = ати ва ш.к.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.