Umumlaştiriş
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111–112-b. — ziyouz.com
Umumlaştiriş - insonning voqelikni biliş, tadqiq etişdagi muhim fikriy amallaridan biri; narsa va hodisalarning öxşaş hamda muhim belgi, xususiyatlarini, boğlanişlarni fikran muayyan tuşunçaga birlaştiriş jarayoni va uning natijasi. U. — ilmiy bilişning muhim vositalaridan hisoblanadi. U.da ayrimlikdan umumiylikka ötiladi (mas, «issiqlik» tuşunçasidan «energiya» tuşunçasiga ötiş) va umumiy tuşunça, hukm, nazariyalar hosil qilinadi (sabzi, piyoz, karam — sabzavot; olma, nok, örik — daraxt). Bunday tuşunçalardan yuzaga kelgan umumiy bilim moddiy olamni çuqurroq aks ettirib, uning mohiyatini anglab olişga yordam beradi. Voqelik töğrisidagi tuşunçalarni, ularga asoslangan bilimlarni umumlaştirmasdan fanlarning asosiy kategoriyalarini yaratib bölmaydi. U.siz bilimlarimizni sistemaga soliş mumkin emas. U.siz fan va ilmiy bilimlar taraqqiy eta olmaydi. Barça ilmiy kategoriyalar, ular yordamida ifodalanuvçi qonun va tamoyillar, tajribada töplangan empirik tuşunçalar U. natijasida hosil qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УМУМЛАШТИРИШ - инсоннинг воқеликни билиш, тадқиқ этишдаги муҳим фикрий амалларидан бири; нарса ва ҳодисаларнинг ўхшаш ҳамда муҳим белги, хусусиятларини, боғланишларни фикран муайян тушунчага бирлаштириш жараёни ва унинг натижаси. У. — илмий билишнинг муҳим воситаларидан ҳисобланади. У.да айримликдан умумийликка ўтилади (мас, «иссиқлик» тушунчасидан «энергия» тушунчасига ўтиш) ва умумий тушунча, ҳукм, назариялар ҳосил қилинади (сабзи, пиёз, карам — сабзавот; олма, нок, ўрик — дарахт). Бундай тушунчалардан юзага келган умумий билим моддий оламни чуқурроқ акс эттириб, унинг моҳиятини англаб олишга ёрдам беради. Воқелик тўғрисидаги тушунчаларни, уларга асосланган билимларни умумлаштирмасдан фанларнинг асосий категорияларини яратиб бўлмайди. У.сиз билимларимизни системага солиш мумкин эмас. У.сиз фан ва илмий билимлар тараққий эта олмайди. Барча илмий категориялар, улар ёрдамида ифодаланувчи қонун ва тамойиллар, тажрибада тўпланган эмпирик тушунчалар У. натижасида ҳосил қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.