Undiruvçi sanoat

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 117-b. — ziyouz.com

Undiruvçi sanoat UNDIRUVÇI SANOAT, undirma sanoat — yer ostidan, suvdan va örmonlardan har xil xom aşyolar va yoqilğilar oliş b-n şuğullanuvçi sanoat tarmoklari majmui. U.s.ning asosiy tarmoklari foydali qazilmalar (kumir, neft, gaz, slanets, torf, temir rudasi, rangli, nodir va asil metallar hamda noruda xom aşyolar) qazib oliş, ovçilik, baliqçilik, dengiz hayvonlarini ovlaş, dengiz mahsulotlarini yiğiş, yoğoç tayyorlaş va b. U.s. mahsulotlari, asosan, işlov beruvçi sanoatda qöllaniladi.

U.s. oziq-ovqat va sanoat xom aşyosi olişning muhim bazasi hisoblanadi. Texnika taraqqiyoti tufayli xalq xöjaligida turli xil xom aşyoga bölgan talab muntazam oşib boradi, natijada U.s.ning yangi tarmoklari vujudga keladi. U.s.ning taraqqiyot darajasi har bir mamlakatning tabiiy, ijtimoiy-iqtisodiy şaroiti b-n belgilanadi.

Özbekistonda U.s.ning barça tarmoqlarida yirik texnika bazasi vujudga keltirilgan. Ayniqsa, mustaqillik yillarida kumir, gaz, neft qazib oliş rivojlandi. Köpdanköp yangiyangi xom aşyo konlari topildi. U.s. xom aşyosi bazasida yirik sanoat majmualari (mas, Olmaliq, Navoiy konmetallurgiya kombinatlari) faoliyat körsatadi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

УНДИРУВЧИ САНОАТ, ундирма саноат — ер остидан, сувдан ва ўрмонлардан ҳар хил хом ашёлар ва ёқилғилар олиш б-н шуғулланувчи саноат тармоклари мажмуи. У.с.нинг асосий тармоклари фойдали қазилмалар (кумир, нефть, газ, сланец, торф, темир рудаси, рангли, нодир ва асил металлар ҳамда норуда хом ашёлар) қазиб олиш, овчилик, балиқчилик, денгиз ҳайвонларини овлаш, денгиз маҳсулотларини йиғиш, ёғоч тайёрлаш ва б. У.с. маҳсулотлари, асосан, ишлов берувчи саноатда қўлланилади.

У.с. озиқ-овқат ва саноат хом ашёси олишнинг муҳим базаси ҳисобланади. Техника тараққиёти туфайли халқ хўжалигида турли хил хом ашёга бўлган талаб мунтазам ошиб боради, натижада У.с.нинг янги тармоклари вужудга келади. У.с.нинг тараққиёт даражаси ҳар бир мамлакатнинг табиий, ижтимоий-иқтисодий шароити б-н белгиланади.

Ўзбекистонда У.с.нинг барча тармоқларида йирик техника базаси вужудга келтирилган. Айниқса, мустақиллик йилларида кумир, газ, нефть қазиб олиш ривожланди. Кўпданкўп янгиянги хом ашё конлари топилди. У.с. хом ашёси базасида йирик саноат мажмуалари (мас, Олмалиқ, Навоий конметаллургия комбинатлари) фаолият кўрсатади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.