Undov belgisi

Undov belgisi - gap oxirida qöllanadigan, ikki elementli tiniş belgisi (!). Yozma nutqda, ayniqsa, badiiy asarlarda turli tuyğular, holatlar, har xil emotsionalliklarni ifodalaşda U.b. ning roli katta. U.6., asosan, undov va buyruq gaplar oxiriga qöyiladi. Bunda u muayyan gapning emotsional yoki qat'iy buyruq ma'nosiga ega ekanligini, tugallanganligini, boşqa gaplardan çegaralaniş nuqtasini körsatadi. U. b. özbek tiliga rus tili orkali kirib kelgan. U özbek yozuvida 20-a.ning boşidan — dastlab «Turkiston viloyatining gazeti»da 1901 y.dan, keyinçalik boşqa bosma asarlarda muntazam qöllana boşlagan.

Hoz. özbek adabiy tilida U.6., asosan quyidagi hollarda qullanadi: 1) undov gaplar oxirida (Unsin uçun, beçora qiz uçun, bu qanday falokat, bu qanday mudhiş motam! — Oybek); 2) buyruq, tilak, orzu ma'nolarini ifodalagan gaplar oxirida (Onangni qölingda tutsang, singlingni boşingda tut! — Oybek; Fido bulsin senga jontanim, onam!); 3) gap boşida kelib, kuçli hishayajon ifodalagan undalmalardan, undovlardan hamda xa va yuq suzlaridan keyin (Jamila! Bas, tur örningdan! — Hamza; Yöq, yöq! Bu oğir işni böynimga ololmayman). U.b. ning qöllanişida yana bir qança xususiy holatlar ham uçraydi.