Ungur
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 116-b. — ziyouz.com
Ungur — gumbaz şaklidagi şipli va oğzi keng, unça çuqur bölmagan ğor; tor yölakdan söng ğorning kengaygan qismi; erigan suvlar oqib çiqib ketadigan muz tili uçidagi çuqur. Yirik U. balandligi 100 m ça böladi, eni bir neça 100 m ga yetişi mumkin. U., asosan, toğ jinslarining yer osti, kam hajmda dengiz suvlari ta'sirida erişidan yuzaga keladi. Tektonik yoriqlardagi butkul tölib qolmagan böşliqlar ham U. deb ataladi. U.da köp hollarda boksit, fosforit, gips va h.k. töplanadi. U.lar quriliş işlari (yöl quriş, gaz va neft quvurlari ötkaziş) ga salbiy ta'sir körsatadi. U.dan sanoat çiqindilarini kömib taşlaş, neft va b.ni saklaş uçun siğim sifatida foydalaniladi. Ba'zi U.lar turizm obyekti hisoblanadi. Özbekistonda Turkiston, Nurota, Çatqol toğlarida keng tarqalgan. Pavilon körinişidagi sun'iy U.lar 17— 18-a.larda Yevropa boğpark me'morligida keng urf bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УНГУР — гумбаз шаклидаги шипли ва оғзи кенг, унча чуқур бўлмаган ғор; тор йўлакдан сўнг ғорнинг кенгайган қисми; эриган сувлар оқиб чиқиб кетадиган муз тили учидаги чуқур. Йирик У. баландлиги 100 м ча бўлади, эни бир неча 100 м га етиши мумкин. У., асосан, тоғ жинсларининг ер ости, кам ҳажмда денгиз сувлари таъсирида эришидан юзага келади. Тектоник ёриқлардаги буткул тўлиб қолмаган бўшлиқлар ҳам У. деб аталади. У.да кўп ҳолларда боксит, фосфорит, гипс ва ҳ.к. тўпланади. У.лар қурилиш ишлари (йўл қуриш, газ ва нефть қувурлари ўтказиш) га салбий таъсир кўрсатади. У.дан саноат чиқиндиларини кўмиб ташлаш, нефть ва б.ни саклаш учун сиғим сифатида фойдаланилади. Баъзи У.лар туризм объекти ҳисобланади. Ўзбекистонда Туркистон, Нурота, Чатқол тоғларида кенг тарқалган. Павильон кўринишидаги сунъий У.лар 17— 18-а.ларда Европа боғпарк меъморлигида кенг урф бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.