Unsur almaoliy
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 124-b. — ziyouz.com
Unsur almaoliy UNSUR ALMAOLIY, Kaykovus (1021—98) — fors yozuvçisi. Fors tilidagi birinçi nasriy asar — «Krbusnoma»yamnt muallifi. UNSURIY (taxallusi; asl ismşarifi Abdulqosim Hasan ibn Ahmad) (970, Balx — 1040, Ğazna) — forstojik şoiri, qasidaguy, ğazalnavis va dostonnavis. Xususiy muallimlar hamda Balx madrasasida tahsil körgan, zamonaviy barça ilmfanlarni egallagan. Dastlab amir Nasr Sabuktegin, keyin esa Sulton Mahmud saroyida xizmat qilgan, «malik uşşuaro» unvoniga sazovor bulgan. Davlatşoh Samarqandiy U. devoni 30 ming bayt şe'rdan iboratligini yozib qoldirgan. Ammo bizga qadar şoirning mu'jazgina şe'riy tuplami yetib kelgan. Bundan taşqari, U.ning maxsus qasidalar devoni borligi haqida ham ma'lumot mavjud. U. Şarq adabiyotida vasfbahoriya hamda madh qasidalarining eng mumtoz namunalarini yaratgan san'atkordir.
U. xalq oğzaki ijodi asarlari hamda Şarqdagi an'anaviy mavzu va timsollar asosida «Vomiq va Uzro», «Xingbut va Surxbut», «Şodbahr va Aynulhayot» singari dostonlar yozgan. Oxirgi ikki masnaviyni, Sulton Mahmud Ğaznaviy iltimosiga kura, Beruniy arab tiliga tarjima qilgan.
Ad.: Bertels Ye. E., Istoriya persidskotadjikskoy literaturi, M., 1960.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УНСУР АЛМАОЛИЙ, Кайковус (1021—98) — форс ёзувчиси. Форс тилидаги биринчи насрий асар — «Крбуснома»ямнт муаллифи. УНСУРИЙ (тахаллуси; асл исмшарифи Абдулқосим Ҳасан ибн Аҳмад) (970, Балх — 1040, Ғазна) — форстожик шоири, қасидагуй, ғазалнавис ва достоннавис. Хусусий муаллимлар ҳамда Балх мадрасасида таҳсил кўрган, замонавий барча илмфанларни эгаллаган. Дастлаб амир Наср Сабуктегин, кейин эса Султон Маҳмуд саройида хизмат қилган, «малик ушшуаро» унвонига сазовор булган. Давлатшоҳ Самарқандий У. девони 30 минг байт шеърдан иборатлигини ёзиб қолдирган. Аммо бизга қадар шоирнинг муъжазгина шеърий туплами етиб келган. Бундан ташқари, У.нинг махсус қасидалар девони борлиги ҳақида ҳам маълумот мавжуд. У. Шарқ адабиётида васфбаҳория ҳамда мадҳ қасидаларининг энг мумтоз намуналарини яратган санъаткордир.
У. халқ оғзаки ижоди асарлари ҳамда Шарқдаги анъанавий мавзу ва тимсоллар асосида «Вомиқ ва Узро», «Хингбут ва Сурхбут», «Шодбаҳр ва Айнулҳаёт» сингари достонлар ёзган. Охирги икки маснавийни, Султон Маҳмуд Ғазнавий илтимосига кура, Беруний араб тилига таржима қилган.
Ад.: Бертельс Е. Э., История персидскотаджикской литературы, М., 1960.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.