Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Uraninit

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136–137-b. — ziyouz.com

    Uraninit — uranning suvsiz oksidi, uranatlar guruhiga mansub mineral. Ideal formulasi UO2. Tarkibi özgaruvçan (U4+ dan U6f gaça oksidlanadi); aralaşmalari Th, Tr, Pb, Fe, Zr dan iborat. Kub singoniyada kristallanadi. Oktaedrik kristallar va ziç massalar holida böladi. Mört. Kattikligi 5—6, ziçligi 8—10 g/sm3. Rangi qora, yarim metall yoki smolasimon yaltiraydi. Kuçli radioaktiv, bir oz elektromagnitli. Sof U.ning nasturan va uran qurumi kabi turlari ma'lum. Sof U. yuqori trali mineral bölib, aniq kristallar şaklida böladi. U.ning strukturasi flyuoritnikiga uxşaş. Pegmatitlar, şuningdek, gidrotermal, skarn va çökindi jinslar içida uçraydi. Işqorli magmatik tog jinslarida, past trali gidrotermal va çökindi konlarda hosil böladi. Uran qurumi ğovak tuproqsimon agregatlardan iborat bölib, gidrotermal sulfiduran konlari va çökindi konlar uçun xosdir. Barça U.da uran va toriyning radiogen parçalanişidan paydo bölgan hosilalar (K, As, Ro, Ne, R), şuningdek, Sa va Zn böladi. U. oksidlaniş zonasida tez özgaradi. U.ning strukturasi böyiça turlari: kristalli U. — briggit (tarkibida 6—15% TYU,), kleveit (3 — 16% TR2O3 va 3 — 8% ThO2), kallomorfli nasturan va b. U.ning barça turlari uran rudalarining asosi hisoblanadi. Yirik konlari Kanada, AKŞ, Afrika, Avstraliya, Fransiyada mavjud.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    УРАНИНИТ — ураннинг сувсиз оксиди, уранатлар гуруҳига мансуб минерал. Идеал формуласи UO2. Таркиби ўзгарувчан (U4+ дан U6f гача оксидланади); аралашмалари Th, Tr, Pb, Fe, Zr дан иборат. Куб сингонияда кристалланади. Октаэдрик кристаллар ва зич массалар ҳолида бўлади. Мўрт. Каттиклиги 5—6, зичлиги 8—10 г/см3. Ранги қора, ярим металл ёки смоласимон ялтирайди. Кучли радиоактив, бир оз электромагнитли. Соф У.нинг настуран ва уран қуруми каби турлари маълум. Соф У. юқори трали минерал бўлиб, аниқ кристаллар шаклида бўлади. У.нинг структураси флюоритникига ухшаш. Пегматитлар, шунингдек, гидротермал, скарн ва чўкинди жинслар ичида учрайди. Ишқорли магматик тог жинсларида, паст трали гидротермал ва чўкинди конларда ҳосил бўлади. Уран қуруми ғовак тупроқсимон агрегатлардан иборат бўлиб, гидротермал сульфидуран конлари ва чўкинди конлар учун хосдир. Барча У.да уран ва торийнинг радиоген парчаланишидан пайдо бўлган ҳосилалар (К, Ас, Ро, Не, РЬ), шунингдек, Са ва Zn бўлади. У. оксидланиш зонасида тез ўзгаради. У.нинг структураси бўйича турлари: кристалли У. — бриггит (таркибида 6—15% ТЮ,), клевеит (3 — 16% TR2O3 ва 3 — 8% ThO2), калломорфли настуран ва б. У.нинг барча турлари уран рудаларининг асоси ҳисобланади. Йирик конлари Канада, АКШ, Африка, Австралия, Францияда мавжуд.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.