Urart tili
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 137-b. — ziyouz.com
Urart tili — urart xalqi va Urartu davlatining tili; ulik til. Mil. av. 9—6-a.larga mansub öyma yozuvlar (mixxat) orkali ma'lum. Hoz. Van kuli atrofida, şarqroqda Urmiya köligaça, qisman Armaniston Respublikasi hududida tarqalgan. U.t.ga yaqin qarindoş deb faraz qilinayotgan xurrit tili b-n birga alohida til oilasini taşkil etadi. Yozuvi akkad mixxatining soddalaştirilgan tizimidan iborat. Grafik tizimi kambağalligidan faqat 16 yoki 17 undoşni va 4 unlini farkdaş mumkin, xolos va u, çamasi, U.t. fonologiyasini töla aks ettira olmagan. Grafikaga karaganda, U.t.da jarangli, jarangsiz va böğiz undoşlari farkdangan. Otlar son (birlik va köplik) va kelişik (8 ta) kategoriyalari böyiça özgargan; grammatik jins kategoriyasiga ega emas. Fe'llar şaxsson, zamon, mayl va nisbatlar böyiça özgargan. Morfologik jihatdan ötimli fe'llar ötimsizlarga qaramaqarşi qöyilgan. Söz yasalişi va söz özgarişi agglyutinativ suffikslar yordamida amalga oşirilgan. Odatdagi söz tartibi: subyekt — obyekt — predikat (ötimli fe'llarda). U.t.da yozilgan köplab yodnomalar (500 dan ortiq) dastlab 19-a.ning 20-y.larida nemis arxeologlari tomonidan Van köli (Turkiya) atrofidan topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УРАРТ ТИЛИ — урарт халқи ва Урарту давлатининг тили; улик тил. Мил. ав. 9—6-а.ларга мансуб ўйма ёзувлар (миххат) оркали маълум. Ҳоз. Ван кули атрофида, шарқроқда Урмия кўлигача, қисман Арманистон Республикаси ҳудудида тарқалган. У.т.га яқин қариндош деб фараз қилинаётган хуррит тили б-н бирга алоҳида тил оиласини ташкил этади. Ёзуви аккад миххатининг соддалаштирилган тизимидан иборат. График тизими камбағаллигидан фақат 16 ёки 17 ундошни ва 4 унлини фаркдаш мумкин, холос ва у, чамаси, У.т. фонологиясини тўла акс эттира олмаган. Графикага караганда, У.т.да жарангли, жарангсиз ва бўғиз ундошлари фаркданган. Отлар сон (бирлик ва кўплик) ва келишик (8 та) категориялари бўйича ўзгарган; грамматик жинс категориясига эга эмас. Феъллар шахссон, замон, майл ва нисбатлар бўйича ўзгарган. Морфологик жиҳатдан ўтимли феъллар ўтимсизларга қарамақарши қўйилган. Сўз ясалиши ва сўз ўзгариши агглютинатив суффикслар ёрдамида амалга оширилган. Одатдаги сўз тартиби: субъект — объект — предикат (ўтимли феълларда). У.т.да ёзилган кўплаб ёдномалар (500 дан ортиқ) дастлаб 19-а.нинг 20-й.ларида немис археологлари томонидан Ван кўли (Туркия) атрофидан топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.