Uretan kauçuklar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 148–149-b. — ziyouz.com
Uretan kauçuklar - sintetik kauçuklar, diizotsianatlar b-n oddiy yoki murakkab efirlarning özaro ta'sirida hosil böladigan mahsulotlar. U.k. sintezida boşlanğiç monomer sifatida adipin kislota va b. dikarbon kislotalar, dietilenglikol va b. glikollar, toluilendiizonatlar va b. izotsianatlar işlatiladi. U.k. 3 xilga bölinadi: 1) quyma U.k. — sintez jarayonida vulkanizatsiya töri hosil qiladigan kauçuklar; 2) valiklanadigan U.k. — rezina i.ç.da oddiy texnologiya böyiça qayta işlanadigan kauçuklar; 3) termoplastlar — plastmassa i.ç. texnologiyasi böyiça qayta işlanadigan kauçuklar. U.k. ziçligi 1210—1250 kg/m3. U.k. asosidagi rezinaning muhim xossalari: yeyilişga, öta çidamli (bu körsatkiç böyiça U.k. boşqa barça kauçuklardan ustun turadi), çözilişga yuqori mustahkam (30—50 MPa), elastik (nisbiy uzayişi 400— 700%), moylar va yonilğilarda bökmaydi, atmosfera va radiatsiyaga çidamli, gaz utkazuvçanligi past va b. Kamçiliklari — sovuqqa va issiqqa (qöllaniş tra oraliği — 35 dan 100° gaça, qisqa muddat 130° gaça), suv, kislota va işqorlar ta'siriga çidamsiz. U.k.dan poyabzal poşnalari va tagliklari, ulkan avtoşinalar, kabellar uçun qoplamalar, moy va benzinga çidamli ziçlagiçlar, radiatsiya va b.dan himoyalovçi kostyumlar tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УРЕТАН КАУЧУКЛАР - синтетик каучуклар, диизоцианатлар б-н оддий ёки мураккаб эфирларнинг ўзаро таъсирида ҳосил бўладиган маҳсулотлар. У.к. синтезида бошланғич мономер сифатида адипин кислота ва б. дикарбон кислоталар, диэтиленгликоль ва б. гликоллар, толуилендиизонатлар ва б. изоцианатлар ишлатилади. У.к. 3 хилга бўлинади: 1) қуйма У.к. — синтез жараёнида вулканизация тўри ҳосил қиладиган каучуклар; 2) валикланадиган У.к. — резина и.ч.да оддий технология бўйича қайта ишланадиган каучуклар; 3) термопластлар — пластмасса и.ч. технологияси бўйича қайта ишланадиган каучуклар. У.к. зичлиги 1210—1250 кг/м3. У.к. асосидаги резинанинг муҳим хоссалари: ейилишга, ўта чидамли (бу кўрсаткич бўйича У.к. бошқа барча каучуклардан устун туради), чўзилишга юқори мустаҳкам (30—50 МПа), эластик (нисбий узайиши 400— 700%), мойлар ва ёнилғиларда бўкмайди, атмосфера ва радиацияга чидамли, газ утказувчанлиги паст ва б. Камчиликлари — совуққа ва иссиққа (қўлланиш тра оралиғи — 35 дан 100° гача, қисқа муддат 130° гача), сув, кислота ва ишқорлар таъсирига чидамсиз. У.к.дан пойабзал пошналари ва тагликлари, улкан автошиналар, кабеллар учун қопламалар, мой ва бензинга чидамли зичлагичлар, радиация ва б.дан ҳимояловчи костюмлар тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.