Urinma
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 149–150-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 60%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Urinma — kesuvçining limit holati. / egri çiziqqa uning A nuqgasida ötkazilgan U. kuyidagiça aniqlanadi: / çiziqsa A dan farqli V nuqtani olib, AV kesuvçi ötkaziladi. V nuqta / egri çiziq böylab harakatlansa, AV kesuvçi A nukta atrofida aylana boşlaydi (rayem, 1). Bunda AV kesuvçi tayin bir limit holatga ega bölişi ham, bölmasligi ham mumkin. AV kesuvçining V nuqtasi / çiziq böylab harakatlanib, A nuqta b-n ustmaust tuşişga intilgandagi limit holati mavjud bölsa, u / çiziqqa uning A nuqtasida ötkazilgan U. böladi. AV kesma uzunligi nolga intilganda VAS burçak ham nolga intiladi. / egri çiziq uzluksiz bölsada, uning biror nuktasida ham U. mavjud (ya'ni AV kesuvçi limit holatga ega) bölmasligi mumkin. V nukta A ga turli tomondan intilişi va AV kesuvçi ikkita turli limit holatga ega bölişi ham mumkin (rayem,2). y=f(x) funksiya grafigining xy abssissali nuqtasida grafikka U. ötkaziş masalasi mat.ning asosiy tuşunçalaridan biri — hosila tuşunçasiga olib kelgan masalalardan. y=f(x) funksiya grafigiga (x0, f[x0)) nuqtada ötkazilgan U.ning burçak koeffitsiyenti funksiya hosilasining x0 nuqtadagi qiymatiga tengdir: tgx=A*0). y=f(x) funksiyaning x0 abssissali nuqtasida ötkazilgan U. tenglamasi y=y[xo)+f (xo)(x—x0) böladi. Mac, u=x2 parabolaga uning abssissasi xo=1 bölgan nuqtasida ötkazilgan. U. tenglamasi u=2x— 1 dan iborat; y=sinx funksiya grafigiga uning xa = abssissali nuqtasida ötkazilgan U. tenglamasi u=h böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УРИНМА — кесувчининг лимит ҳолати. / эгри чизиққа унинг А нуқгасида ўтказилган У. куйидагича аниқланади: / чизиқца А дан фарқли В нуқтани олиб, АВ кесувчи ўтказилади. В нуқта / эгри чизиқ бўйлаб ҳаракатланса, АВ кесувчи А нукта атрофида айлана бошлайди (раем, 1). Бунда АВ кесувчи тайин бир лимит ҳолатга эга бўлиши ҳам, бўлмаслиги ҳам мумкин. АВ кесувчининг В нуқтаси / чизиқ бўйлаб ҳаракатланиб, А нуқта б-н устмауст тушишга интилгандаги лимит ҳолати мавжуд бўлса, у / чизиққа унинг А нуқтасида ўтказилган У. бўлади. АВ кесма узунлиги нолга интилганда ВАС бурчак ҳам нолга интилади. / эгри чизиқ узлуксиз бўлсада, унинг бирор нуктасида ҳам У. мавжуд (яъни АВ кесувчи лимит ҳолатга эга) бўлмаслиги мумкин. В нукта А га турли томондан интилиши ва АВ кесувчи иккита турли лимит ҳолатга эга бўлиши ҳам мумкин (раем,2). y=f(x) функция графигининг хй абсциссали нуқтасида графикка У. ўтказиш масаласи мат.нинг асосий тушунчаларидан бири — ҳосила тушунчасига олиб келган масалалардан. y=f(x) функция графигига (х0, f[x0)) нуқтада ўтказилган У.нинг бурчак коэффициенти функция ҳосиласининг х0 нуқтадаги қийматига тенгдир: tgx=A*0). y=f(x) функциянинг х0 абсциссали нуқтасида ўтказилган У. тенгламаси y=y[xo)+f (хо)(х—х0) бўлади. Mac, у=х2 параболага унинг абсциссаси хо=1 бўлган нуқтасида ўтказилган. У. тенгламаси у=2х— 1 дан иборат; y=sinx функция графигига унинг ха = абсциссали нуқтасида ўтказилган У. тенгламаси у=ҳ бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.