Urinma tekislik
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 150-b. — ziyouz.com
Urinma tekislik - sirtning biror nuqtasidan ötib, şu sirtga eng jips yopişgan tekislik. a vektor F sirt ustida yotuvçi R nuqtadan ötuvçi egri çiziqning urinma vektori bölsa, u F sirtga R nuktadagi urinma vektor deb ataladi. Regulyar F sirtning berilgan nuqtasidagi urinma vektorlari töplami ikki ölçovli çizikli fazo hisoblanadi. f = f (i, v) tenglama b-n berilgan F sirtning R(i0, v0) nuqtasidan ötuvçi va g Dn0, v0), f v(“0> vo) vektorlariga parallel tekislik U.t. böladi. ts tekislik R(i0, v0) nuktasidan ötuvçi tekislik: q nukta F sirtning R ga yaqin nuktalaridan biri; R va q nuqtalar orasidagi masofa d, q nuqtadan ts tekislikkaça bölgan masofa h bölsin. U hodda ts tekislik R nuktadagi urinma tekislik bölişi uçun lim 4 = 0 tenglikning bajari lişi zarur va yetarlidir. Agar regulyar sirt f(x, u, z)=0 tenglama b-n berilgan bölsa, u holda bu sirtning Şx0, Uo, Zg) nuqtasiga U.t. formulasi quyidagi körinişda böladi:
Markazi x0 nuqtada bölib, radiusi R ga teng bölgan 5R(x0) sferaning U.t.i şu nuktadan ötkazilgan radiusiga perpendikulyar böladi. Konus va silindrning R nuqtasidagi U.t. bu sirtlarning R nuqtasidan ötuvçi yasovçilaridan faqat bittasi orqali ötadi. URMIYA (sobiq Rizoiya) — Eronning şim.ğarbiy qismidagi oqmas şör köl. Toğ oraliğidagi soylikda. Mayd. 5,8 ming km2. Çuq. 15 m gaça, suv satxining bal. 1275 m. Bahorda sathi kötariladi. Şörligi 150—230%o. Sohillarida şörxoklar bor. U.ga bir neça daryo quyiladi. Kema qatnaydi. Jan. qismida 50 dan ortiq orol bor. Urmiya milliy boği taşkil etilgan. URMIYA (1926—80 y.larda Rizoiya) — Eronning şim.ğarbiy qismidagi şahar, Urmiya kölining ğarbiy sohilida. Ğarbiy Ozarbayjon ostonining ma'muriy markazi. Aholisi 435,2 ming kişi (1997). Q.x. (tokçilik va mevaçilik) r-nining markazi. Şakarqand, tamaki, quruq mevalar tayyorlovçi korxonalar bor. Gilam töqiladi. Hunarmandçilik rivojlangan. Un-t bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УРИНМА ТЕКИСЛИК - сиртнинг бирор нуқтасидан ўтиб, шу сиртга энг жипс ёпишган текислик. а вектор Ф сирт устида ётувчи Р нуқтадан ўтувчи эгри чизиқнинг уринма вектори бўлса, у Ф сиртга Р нуктадаги уринма вектор деб аталади. Регуляр Ф сиртнинг берилган нуқтасидаги уринма векторлари тўплами икки ўлчовли чизикли фазо ҳисобланади. f = f (и, v) тенглама б-н берилган Ф сиртнинг Р(и0, v0) нуқтасидан ўтувчи ва г Дн0, v0), f v(“0> vo) векторларига параллел текислик У.т. бўлади. тс текислик Р(и0, v0) нуктасидан ўтувчи текислик: q нукта Ф сиртнинг Р га яқин нукталаридан бири; Р ва q нуқталар орасидаги масофа d, q нуқтадан тс текисликкача бўлган масофа h бўлсин. У ҳодда тс текислик Р нуктадаги уринма текислик бўлиши учун lim 4 = 0 тенгликнинг бажари лиши зарур ва етарлидир. Агар регуляр сирт f(x, у, z)=0 тенглама б-н берилган бўлса, у ҳолда бу сиртнинг Щх0, Уо, Zg) нуқтасига У.т. формуласи қуйидаги кўринишда бўлади:
Маркази х0 нуқтада бўлиб, радиуси R га тенг бўлган 5R(x0) сферанинг У.т.и шу нуктадан ўтказилган радиусига перпендикуляр бўлади. Конус ва цилиндрнинг Р нуқтасидаги У.т. бу сиртларнинг Р нуқтасидан ўтувчи ясовчиларидан фақат биттаси орқали ўтади. УРМИЯ (собиқ Ризоия) — Эроннинг шим.ғарбий қисмидаги оқмас шўр кўл. Тоғ оралиғидаги сойликда. Майд. 5,8 минг км2. Чуқ. 15 м гача, сув сатхининг бал. 1275 м. Баҳорда сатҳи кўтарилади. Шўрлиги 150—230%о. Соҳилларида шўрхоклар бор. У.га бир неча дарё қуйилади. Кема қатнайди. Жан. қисмида 50 дан ортиқ орол бор. Урмия миллий боғи ташкил этилган. УРМИЯ (1926—80 й.ларда Ризоия) — Эроннинг шим.ғарбий қисмидаги шаҳар, Урмия кўлининг ғарбий соҳилида. Ғарбий Озарбайжон остонининг маъмурий маркази. Аҳолиси 435,2 минг киши (1997). Қ.х. (токчилик ва мевачилик) р-нининг маркази. Шакарқанд, тамаки, қуруқ мевалар тайёрловчи корхоналар бор. Гилам тўқилади. Ҳунармандчилик ривожланган. Ун-т бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.