Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Uruğlik reproduksiyasi

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 162–163-b. — ziyouz.com

    Uruğlik reproduksiyasi - elitadan boşlanadigan uruglik avlodi. Uruğçilikda elita uruğlarini 1qayta ekişdan 1 — reproduksiya, ularning avlodini qayta ekişdan 2reproduksiya va h. k. uruişk olinadi. Dala ekinlari uruğçiligida 8reproduksiyadan (makkajuxorida 5dan)keyin yalpi reproduksiya deyiladi. Paxtaçilikda 1 —3 reproduksiyalar uruğlik çigit hisoblanadi, 4reproduksiya çigitlari, odatda, texnik maqsadlarda işlatiladi. U.r. ortib borişi b-n navlarning mexanik va biologik ifloslanişi natijasida, populyatsiya navlarida esa tabiiy tanlaniş ta'sirida populyatsiya tarkibi özgarişi oqibatida uruğlik sifati pasayib ketadi, kasallik, zararkunandalardan şikastlaniş darajasi ortadi. Uruğçilikni töğri taşkil etiş b-n bu özgarişlar sur'atlarini sustlaştiriş uçun sifati past reproduksiyalar uruglari elita va 2reproduksiya uruğlari b-n davriy ravişda almaştirib boriladi (yana q. Nav nazorati). yerga ekiladigan meyordagi köçat kalinligi va yuqori hosilni ta'minlaydigan uruğlar miqdori. Ösimliklarning oziklaniş maydoni, şoxlanişi, serbarg bölişi, hosil miqdori va sifati U.e.m.ga boğliq. U.e.m. unuvçan uruğlar soni (mln. dona) va 1 ga yerga sarflanadigan uruğlar (uruğlik) vazni (kg) b-n ifodalanadi. U.e.m. turli ekinlarda oziqlanişi maydoniga qarab özgaradi va uruğning maydayirikligi, ekin yetiştiriş maqsadlari (don, silos va b.), tuproq şaroiti, unumdorligi, ekiş usullari, vaqti va b.ga boğliq. Uruğlari mayda ekinlarda U.e.m. yirik uruğli ekinlarga qaraganda yuqoriroq böladi. Bir turdagi ekinlar uruğini ekiş meyori tuproqiklim şaroitiga, nav biologiyasi va b.ga qarab ham özgaradi. Mac, jan. va şarqiy mintaqalarda bahorgi buğdoyning U.e.m. gektariga 3,5— 5 mln. dona, şim. mintaqalarda esa 6—7 mln. dona, yaxşi öğitlangan, unumdor yerlarda öğitlanmagan kam hosilli yerlarga qaraganda kamroq böladi.

    U.e.m.ni aniklaşda uruğlik sifati, sinfi, toifasi, unuvçanligi va b. körsatkiçlari hisobga olinadi. Mac, navdorligi 100% bölsa, ekiş meyori gektariga 185 kg, navdorligi 94% bölsa, gektariga = 196,8 kg böladi;

    Q.: Nav nazorati

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    УРУҒЛИК РЕПРОДУКЦИЯСИ - элитадан бошланадиган уруглик авлоди. Уруғчиликда элита уруғларини 1қайта экишдан 1 — репродукция, уларнинг авлодини қайта экишдан 2репродукция ва ҳ. к. уруишк олинади. Дала экинлари уруғчилигида 8репродукциядан (маккажухорида 5дан)кейин ялпи репродукция дейилади. Пахтачиликда 1 —3 репродукциялар уруғлик чигит ҳисобланади, 4репродукция чигитлари, одатда, техник мақсадларда ишлатилади. У.р. ортиб бориши б-н навларнинг механик ва биологик ифлосланиши натижасида, популяция навларида эса табиий танланиш таъсирида популяция таркиби ўзгариши оқибатида уруғлик сифати пасайиб кетади, касаллик, зараркунандалардан шикастланиш даражаси ортади. Уруғчиликни тўғри ташкил этиш б-н бу ўзгаришлар суръатларини сустлаштириш учун сифати паст репродукциялар уруглари элита ва 2репродукция уруғлари б-н даврий равишда алмаштириб борилади (яна қ. Нав назорати). ерга экиладиган меъёрдаги кўчат калинлиги ва юқори ҳосилни таъминлайдиган уруғлар миқдори. Ўсимликларнинг озикланиш майдони, шохланиши, сербарг бўлиши, ҳосил миқдори ва сифати У.э.м.га боғлиқ. У.э.м. унувчан уруғлар сони (млн. дона) ва 1 га ерга сарфланадиган уруғлар (уруғлик) вазни (кг) б-н ифодаланади. У.э.м. турли экинларда озиқланиши майдонига қараб ўзгаради ва уруғнинг майдайириклиги, экин етиштириш мақсадлари (дон, силос ва б.), тупроқ шароити, унумдорлиги, экиш усуллари, вақти ва б.га боғлиқ. Уруғлари майда экинларда У.э.м. йирик уруғли экинларга қараганда юқорироқ бўлади. Бир турдаги экинлар уруғини экиш меъёри тупроқиклим шароитига, нав биологияси ва б.га қараб ҳам ўзгаради. Mac, жан. ва шарқий минтақаларда баҳорги буғдойнинг У.э.м. гектарига 3,5— 5 млн. дона, шим. минтақаларда эса 6—7 млн. дона, яхши ўғитланган, унумдор ерларда ўғитланмаган кам ҳосилли ерларга қараганда камроқ бўлади.

    У.э.м.ни аниклашда уруғлик сифати, синфи, тоифаси, унувчанлиги ва б. кўрсаткичлари ҳисобга олинади. Mac, навдорлиги 100% бўлса, экиш меъёри гектарига 185 кг, навдорлиги 94% бўлса, гектарига = 196,8 кг бўлади;

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.