Uruk
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 156–157-b. — ziyouz.com
Uruk — 1) Jan. Mesopotamiyada mil. av. 4-ming yillikda tarqalgan eneolit davri arxeologik madaniyati. Uruk ş. nomi b-n atalgan. Mahobatli me'moriy inşootlar («Qizil bino» va «Oq ibodatxona» xarobalari oçilgan); sopol buyumlar, şumer tilida bitilgan yozuvli taxtaçalar, muhrlar çiqqan. Xöjaligi: dehqonçilik, misni qayta işlaş, çorvaçilik bölgan; 2) Şumerpyati şahardavlat (şumeriyça — Unug, Bibliyada — Erex, yunonça — Orxoya). Mil. av. 28—27-a.larda (epik rivoyatlarda saqlanib qolgan yarim afsonaviy hukmdorlar Enmerkar, Lugalband, Gilgameşlar davrida) Jan. Mesopotamiyadagi şahardavlatlar U. gegemonligi ostida bölgan (Urukning 1sulolasi). Mil. av. 24-a.da Lugalzaggisi davrida U. Şumer poytaxti edi. 22-a. oxirida U. podşosi Utuxegal Ikki daryo oraliğida «Şumer va Akkad podşoligi» barpo etgan, uning vafotidan söng hokimiyat UrNammu — Urning Şsulolasi asosçisi qöliga ötgan. U.mil. av. 1-ming yillik oxiriga qadar muhim şaharligiça qolgan. Mil. av. 8—2-a.larda — Bobil, söngra Axomaniylar va Salavkiylar davlati tarkibidagi muxtor sajdagoh şahar. Mil. 3a.da sosoniylar tomonidan vayron qilingan. U. örnida hoz. Varka posyolkasi (Nosiriya ş.dan 65 km şim. ğarbda) joylaşgan. U.da nemis arxeologlari tomonidan 20-a. boşidan muntazam ravişdagi arxeologik qaziş işlari olib borilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УРУК — 1) Жан. Месопотамияда мил. ав. 4-минг йилликда тарқалган энеолит даври археологик маданияти. Урук ш. номи б-н аталган. Маҳобатли меъморий иншоотлар («Қизил бино» ва «Оқ ибодатхона» харобалари очилган); сопол буюмлар, шумер тилида битилган ёзувли тахтачалар, муҳрлар чиққан. Хўжалиги: деҳқончилик, мисни қайта ишлаш, чорвачилик бўлган; 2) Шумерпяти шаҳардавлат (шумерийча — Унуг, Библияда — Эрех, юнонча — Орхоя). Мил. ав. 28—27-а.ларда (эпик ривоятларда сақланиб қолган ярим афсонавий ҳукмдорлар Энмеркар, Лугальбанд, Гильгамешлар даврида) Жан. Месопотамиядаги шаҳардавлатлар У. гегемонлиги остида бўлган (Урукнинг 1сулоласи). Мил. ав. 24-а.да Лугальзаггиси даврида У. Шумер пойтахти эди. 22-а. охирида У. подшоси Утухегаль Икки дарё оралиғида «Шумер ва Аккад подшолиги» барпо этган, унинг вафотидан сўнг ҳокимият УрНамму — Урнинг Шсулоласи асосчиси қўлига ўтган. У.мил. ав. 1-минг йиллик охирига қадар муҳим шаҳарлигича қолган. Мил. ав. 8—2-а.ларда — Бобил, сўнгра Ахоманийлар ва Салавкийлар давлати таркибидаги мухтор саждагоҳ шаҳар. Мил. 3а.да сосонийлар томонидан вайрон қилинган. У. ўрнида ҳоз. Варка посёлкаси (Носирия ш.дан 65 км шим. ғарбда) жойлашган. У.да немис археологлари томонидан 20-а. бошидан мунтазам равишдаги археологик қазиш ишлари олиб борилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.