Usmon Azim
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 171–172-b. — ziyouz.com
Usmon Azim (taxallusi; asl ismşarifi Azimov Usmon) (1950.13.8, Boysun tumani) — Özbekiston xalq şoiri (2000), dramaturg. Toşkent un-tining jurnalistika ftini tugatgan (1972). Respublika radiosida muharrir, katta muharrir va boş muharrir örinbosari (1976—89), Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi Toşkent viloyat bölimida mas'ul kotib (1989— 90). Özbekiston Respublikasi Prezidenta devonida sektor mudiri, yetakçi konsultant, Prezidentning Davlat maslahatçisi (1991 —94). 2003 y.dan Özbek milliy akademik drama teatrida adabiy emakdoş.
Ilk kitobi — «Insonni tuşuniş» (1979). Şundan söng şoirning «Holat» (1979), «Oqibat» (1980), «Közgu» (1983), «Surat parçalari» (1985), «Dare» (1985), «Ikkinçi aprel» (1987), «Baxşiyona» (1989), «Faroyib ajdarho» (1990), «Uyğoniş azobi» (1991), «Fycca» (1994), «Uzun tun» (1994), «Bor ekanda, yöq ekan» (1995), «Saylanma» (1995), «Kuz» (2001) kabi şe'riy va «Jodu» (2003) nasriy töplamlari naşr etilgan.
U.A. özbek şe'riyatining ufqini kengaytirib, nasriy şe'rlardan barmoq vaznigaça bölgan turli vaznlarda ijod qiladi. Dastlabki şe'rlarida insonning davr va jamiyat hayotidagi örnini tuşunişga, davrning oğriqli masalalariga e'tibor qaratdi va şu jarayonda minbar şe'riyati unsurlaridan foydalandi. Keyinçalik, şoir ijodida voqelikni falsafiyistioraviy obrazlar orqali idrok va tasvir etiş maxrrati kuçayib bordi. 80-y.lar ijodida közga taşlangan baxşiyona ruh şe'riyatda yangi bir yönaliş yaratilişiga turtki böldi. 90-y.larga kelib, uning ijodida keskin özgariş yuz berdi va şe'rlarida sufiyona kayfiyat aks etdi.
U.A. «Baxtli bölaylik», «Hujjatli film uçun syujet», «Bahodir va Malika» singari radiopyesalar yozgan. U ana şu tajribadan foydalanib, 90-y.larda dramaturgiya b-n jiddiy şuğullandi va «Bir kddam yöl», «Kunduzsiz keçalar», «Bozor» (1997), «Alpomişning qaytişi» (1998), «Jazava» (2000), «Vaxt quşi» (2002), «Ötgan zamon hangomalari» (2003) pyesalarini yezdi. Bu pyesalarning aksari Özbek milliy akademik drama teatrida sahnalaştirilgan. U.A. bu pyesalarda sahna qonuniyatlarini yaxşi his etuvçi, dramaturg sifatida namoyon böldi. Ayni paytda u ham tarixiy, ham psixologik dramalar, ham oğzaki va yozma adabiyot namunalari asosida zamonaviy sahna asarlarini yarata oliş iste'dodini namoyiş etdi. U.A., şuningdek, kinodramaturgiyada ham qalam tebratib, «Alişer Navoiy» kinoqissasi (1990), «Alpomiş» kinodostoni (1997), «Sevgi» (1998, şu nomli hikoya asosida) va 2 seriyali «Alpomiş» (2000) filmlarining ssenariysiga mualliflik qilgan. Pol Elyuar, V. Vatsiyetis, H. Doğlarja, A. Voznesenskiy, Yu. Marsinkyaviçyus va b. şoirlarning asarlarini özbek tiliga tarjima qilgan. Şe'rlari ingliz, fransuz, nemis, polyak, makedon, turk, rus, gruzin, eston, litva, tojik, qozoq va kirgiz tillarida naşr etilgan. Köplab şe'rlariga musiqa bastalangan.
U.A. xalklar döstligi va vatanparvarlik ğoyalari b-n yöğrilgan şe'rlari uçun Gruziyaning Mayakovskiy nomidagi Davlat mukofotiga sazovor bölgan (1982). «Döstlik» ordeni (1998) b-n mukofotlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УСМОН АЗИМ (тахаллуси; асл исмшарифи Азимов Усмон) (1950.13.8, Бойсун тумани) — Ўзбекистон халқ шоири (2000), драматург. Тошкент ун-тининг журналистика фтини тугатган (1972). Республика радиосида муҳаррир, катта муҳаррир ва бош муҳаррир ўринбосари (1976—89), Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси Тошкент вилоят бўлимида масъул котиб (1989— 90). Ўзбекистон Республикаси Президента девонида сектор мудири, етакчи консультант, Президентнинг Давлат маслаҳатчиси (1991 —94). 2003 й.дан Ўзбек миллий академик драма театрида адабий эмакдош.
Илк китоби — «Инсонни тушуниш» (1979). Шундан сўнг шоирнинг «Ҳолат» (1979), «Оқибат» (1980), «Кўзгу» (1983), «Сурат парчалари» (1985), «Даре» (1985), «Иккинчи апрель» (1987), «Бахшиёна» (1989), «Faройиб аждарҳо» (1990), «Уйғониш азоби» (1991), «Fycca» (1994), «Узун тун» (1994), «Бор эканда, йўқ экан» (1995), «Сайланма» (1995), «Куз» (2001) каби шеърий ва «Жоду» (2003) насрий тўпламлари нашр этилган.
У.А. ўзбек шеъриятининг уфқини кенгайтириб, насрий шеърлардан бармоқ вазнигача бўлган турли вазнларда ижод қилади. Дастлабки шеърларида инсоннинг давр ва жамият ҳаётидаги ўрнини тушунишга, даврнинг оғриқли масалаларига эътибор қаратди ва шу жараёнда минбар шеърияти унсурларидан фойдаланди. Кейинчалик, шоир ижодида воқеликни фалсафийистиоравий образлар орқали идрок ва тасвир этиш махррати кучайиб борди. 80-й.лар ижодида кўзга ташланган бахшиёна руҳ шеъриятда янги бир йўналиш яратилишига туртки бўлди. 90-й.ларга келиб, унинг ижодида кескин ўзгариш юз берди ва шеърларида суфиёна кайфият акс этди.
У.А. «Бахтли бўлайлик», «Ҳужжатли фильм учун сюжет», «Баҳодир ва Малика» сингари радиопьесалар ёзган. У ана шу тажрибадан фойдаланиб, 90-й.ларда драматургия б-н жиддий шуғулланди ва «Бир кддам йўл», «Кундузсиз кечалар», «Бозор» (1997), «Алпомишнинг қайтиши» (1998), «Жазава» (2000), «Вахт қуши» (2002), «Ўтган замон ҳангомалари» (2003) пьесаларини езди. Бу пьесаларнинг аксари Ўзбек миллий академик драма театрида саҳналаштирилган. У.А. бу пьесаларда саҳна қонуниятларини яхши ҳис этувчи, драматург сифатида намоён бўлди. Айни пайтда у ҳам тарихий, ҳам психологик драмалар, ҳам оғзаки ва ёзма адабиёт намуналари асосида замонавий саҳна асарларини ярата олиш истеъдодини намойиш этди. У.А., шунингдек, кинодраматургияда ҳам қалам тебратиб, «Алишер Навоий» киноқиссаси (1990), «Алпомиш» кинодостони (1997), «Севги» (1998, шу номли ҳикоя асосида) ва 2 серияли «Алпомиш» (2000) фильмларининг сценарийсига муаллифлик қилган. Поль Элюар, В. Вациетис, Ҳ. Доғларжа, А. Вознесенский, Ю. Марцинкявичюс ва б. шоирларнинг асарларини ўзбек тилига таржима қилган. Шеърлари инглиз, француз, немис, поляк, македон, турк, рус, грузин, эстон, литва, тожик, қозоқ ва киргиз тилларида нашр этилган. Кўплаб шеърларига мусиқа басталанган.
У.А. халклар дўстлиги ва ватанпарварлик ғоялари б-н йўғрилган шеърлари учун Грузиянинг Маяковский номидаги Давлат мукофотига сазовор бўлган (1982). «Дўстлик» ордени (1998) б-н мукофотланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.