Usmon ibn Affon
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 171-b. — ziyouz.com
Usmon ibn Affon (taxm. 575— 656) — dastlabki turt xalifadan uçinçisi (hukmronlik yillari 644—656). Umaviylar kabilasiga mansub. Makkalik boy savdogar. Muhammad (sav)ning dastlabki izdoşlaridan biri. Musulmonlar guruhi b-n Habaşistonga köçgan, 623 y.da Madinaga kelgan. U. avval Payğambar (as)ning qizi Ruqiyaga uylangan (taxm. 610), u vafot etgaç, Rasululloh ikkinçi qizi Ummu Kulsumni ham U.ga nikoxlab bergan (623), şuning uçun «Zun-Nurayn» — ikki nur egasi, degan nom olgan. U. yangi xalifani saylaşi lozim bölgan şöro tomonidan xalifa kilib tayinlangan. U. hukmronligi davrida sosoniylar davlatini fath etiş tugallandi, musulmonlarning Tunis va Kavkazorti ulkalaridagi mavqei mustahkamlandi. U.ning buyruği b-n Qur'oni karim matni töplanib, bir butun (mushaf) kitob şakliga keltirildi va turli ölkalarga tarqatildi, Masjidi Nabaviy kengaytirilib, qayta ta'mirlandi. Rumo ariği qazildi. Umrining oxirgi yillarida birinçi bor xalifaga muxolifat yuzaga keldi, qöşin va viloyatlardagi zodagonlar örtasida U. siyosatiga karşi norozilik kuçaydi. U. Madinada, Qur'on öqib turgan çoğida duşmanlari tomonidan öldirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УСМОН ибн Аффон (тахм. 575— 656) — дастлабки турт халифадан учинчиси (ҳукмронлик йиллари 644—656). Умавийлар кабиласига мансуб. Маккалик бой савдогар. Муҳаммад (сав)нинг дастлабки издошларидан бири. Мусулмонлар гуруҳи б-н Ҳабашистонга кўчган, 623 й.да Мадинага келган. У. аввал Пайғамбар (ас)нинг қизи Руқияга уйланган (тахм. 610), у вафот этгач, Расулуллоҳ иккинчи қизи Умму Кулсумни ҳам У.га никохлаб берган (623), шунинг учун «Зун-Нурайн» — икки нур эгаси, деган ном олган. У. янги халифани сайлаши лозим бўлган шўро томонидан халифа килиб тайинланган. У. ҳукмронлиги даврида сосонийлар давлатини фатҳ этиш тугалланди, мусулмонларнинг Тунис ва Кавказорти улкаларидаги мавқеи мустаҳкамланди. У.нинг буйруғи б-н Қуръони карим матни тўпланиб, бир бутун (мусҳаф) китоб шаклига келтирилди ва турли ўлкаларга тарқатилди, Масжиди Набавий кенгайтирилиб, қайта таъмирланди. Румо ариғи қазилди. Умрининг охирги йилларида биринчи бор халифага мухолифат юзага келди, қўшин ва вилоятлардаги зодагонлар ўртасида У. сиёсатига карши норозилик кучайди. У. Мадинада, Қуръон ўқиб турган чоғида душманлари томонидан ўлдирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.