Ustun
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 190–191-b. — ziyouz.com
Ustun — binoning tayanç qismi. Asosan, tomni kötarib turişga xizmat qiladi. U. deyarli hamma xalklarning me'morligida qadimdan mavjud. Me'morlik san'ati yuksak darajaga kötarilgan Qad. Misr, Yunoniston, Rimda, şuningdek, budda dini tarqalgan mamlakatlarda U.ning şakli, hajmi, bezaklariga asoslangan memorlik orderlariaa kolonna va kolonnadaparnit turli tasvir va naqşlar b-n bezatilgan öziga xos turlari vujudga kelgan. Imom al-Buxoriy majmuidagi ustunlar. Örta Osiyoda geografik muhit taqozosi b-n U.lar xalq me'morligida, asosan, tik va töğri ösgan daraxt (tol, terak, qayrağoç) tanasidan yasalgan xillari kengtarkalgan. U.lar poyustun, közagi, boşa kabi qismlarga bölingan. Ular badiiy talqinda odam gavdasiga qiyos etiladi. U.lar tayanç vazifasidan taşkari bezak sifatida ham muhim ahamiyatga ega bölgan. Yoyuç öymakorligidya pardozlangan U.lar xdqiqiy san'at asari hisoblanadi. U.lar aylana, murabba, 6 va 8 qirrali şakllarda işlanadi. Xorazm Ulari mustahkamligi, bezaklarga boyligi, balandligi (bal. 7,8 m gaça) b-n ajralib turadi (Juma masjid, Toşhovli va b.). U.lar xoz. kun me'morligida ham keng qöllaniladi. Pişiq ğişt, toş, metall, temirbeton kabi U.larning öziga xos turlari zamonaviy qurilişda keng tadbiq etilmokda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УСТУН — бинонинг таянч қисми. Асосан, томни кўтариб туришга хизмат қилади. У. деярли ҳамма халкларнинг меъморлигида қадимдан мавжуд. Меъморлик санъати юксак даражага кўтарилган Қад. Миср, Юнонистон, Римда, шунингдек, будда дини тарқалган мамлакатларда У.нинг шакли, ҳажми, безакларига асосланган меьморлик ордерлариаа колонна ва колоннадапарнит турли тасвир ва нақшлар б-н безатилган ўзига хос турлари вужудга келган. Имом ал-Бухорий мажмуидаги устунлар. Ўрта Осиёда географик муҳит тақозоси б-н У.лар халқ меъморлигида, асосан, тик ва тўғри ўсган дарахт (тол, терак, қайрағоч) танасидан ясалган хиллари кенгтаркалган. У.лар пойустун, кўзаги, боша каби қисмларга бўлинган. Улар бадиий талқинда одам гавдасига қиёс этилади. У.лар таянч вазифасидан ташкари безак сифатида ҳам муҳим аҳамиятга эга бўлган. Ёюч ўймакорлигидя пардозланган У.лар хдқиқий санъат асари ҳисобланади. У.лар айлана, мурабба, 6 ва 8 қиррали шаклларда ишланади. Хоразм Улари мустаҳкамлиги, безакларга бойлиги, баландлиги (бал. 7,8 м гача) б-н ажралиб туради (Жума масжид, Тошҳовли ва б.). У.лар хоз. кун меъморлигида ҳам кенг қўлланилади. Пишиқ ғишт, тош, металл, темирбетон каби У.ларнинг ўзига хос турлари замонавий қурилишда кенг тадбиқ этилмокда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.