Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Uya

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 217-b. — ziyouz.com

    Uya — hayvonlar bolalaş maqsadida va boşpana sifatida foydalanadigan pana joy. Umurtqasizlardan haşarotlar, ayniqsa, xilmaxil uya quradi. Umurtqalilar orasida ayrim baliqlar (tikan baliq), suvda va quruqlikda yaşovçilar (Yava kurak oyoqli bakasi), sudralib yuruvçilar (ayrim toşbaqalar va timsoxlar), köpçilik quşlar, bir qança sut emizuvçilar (kemiruvçilar, odamsimon maymunlar, ördakburun) U. quradi. Sudralib yuruvçilar (ayrim toşbaqalar, timsoxlar) U.si qumda qazib, çöp va barglar töldirilgan çuqurdan iborat. Kuşlar U.si juda xilmaxil. Eng oddiy U. xasçöp töşalgan yer yuzasidagi çuqurça şaklida böladi. Vahmaquş, töqimaçi, zarğaldoq kabi quşlar ösimlik tolalaridan ança murakkab U. qurişadi. Köpçilik kemiruvçilar (suğurlar, yumronqoziqlar) va bir qança quşlar U.si in içida joylaşgan kameradan iborat. Ayrim yirtqiç sut emizuvçilar daraxt kovagida U. quradi. Yirik quşlar, sut emizuvçilar (olmaxon) U.dan bir neça (ba'zan 10 va köproq) yil davomida foydalanişadi. Bir qança xayvonlar koloniya bölib uya quradi (mas, quşlar bozori). Koloniya bölib yaşaş yirtqiçlardan hymoyalanişda, bolalarini tarbiyalaşda katta ahamiyatga ega.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    УЯ — ҳайвонлар болалаш мақсадида ва бошпана сифатида фойдаланадиган пана жой. Умуртқасизлардан ҳашаротлар, айниқса, хилмахил уя қуради. Умуртқалилар орасида айрим балиқлар (тикан балиқ), сувда ва қуруқликда яшовчилар (Ява курак оёқли бакаси), судралиб юрувчилар (айрим тошбақалар ва тимсохлар), кўпчилик қушлар, бир қанча сут эмизувчилар (кемирувчилар, одамсимон маймунлар, ўрдакбурун) У. қуради. Судралиб юрувчилар (айрим тошбақалар, тимсохлар) У.си қумда қазиб, чўп ва барглар тўлдирилган чуқурдан иборат. Кушлар У.си жуда хилмахил. Энг оддий У. хасчўп тўшалган ер юзасидаги чуқурча шаклида бўлади. Ваҳмақуш, тўқимачи, зарғалдоқ каби қушлар ўсимлик толаларидан анча мураккаб У. қуришади. Кўпчилик кемирувчилар (суғурлар, юмронқозиқлар) ва бир қанча қушлар У.си ин ичида жойлашган камерадан иборат. Айрим йиртқич сут эмизувчилар дарахт ковагида У. қуради. Йирик қушлар, сут эмизувчилар (олмахон) У.дан бир неча (баъзан 10 ва кўпроқ) йил давомида фойдаланишади. Бир қанча хайвонлар колония бўлиб уя қуради (мас, қушлар бозори). Колония бўлиб яшаш йиртқичлардан ҳймояланишда, болаларини тарбиялашда катта аҳамиятга эга.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.