Uyğur yozuvi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 53-b. — ziyouz.com
Uyğur yozuvi — Şarqiy Turkistondagi turkiyzabon xalklar foydalangan harftovuş yozuvi; suğd yozuvi asosida paydo bölgan (sugd yozuvi, öz navbatida, qoz. ilmiy taxminlarga kura, oromiy yozuvi şakllaridan biriga borib taqaladi). Dastlabki yozma yodgorliklari 8-a. ga mansub. U.yo. da xarflar vertikal çiziq böylab yuqoridan pastga qarab yozilgan, yozuv ustunlari esa çapdan öngga tomon joylaştirilgan. Harfning sözdagi örniga (boşi, örtasi, oxiriga) qarab tegişli örinlarda uning alohida şakllari qöllangan. Diniy asarlar, odatda, qat'iy kitobiy yozuvda, rasmiy hujjatlar esa tez yozuvga asoslangan kursivda yozilgan.
U.yo. 9—13a.larda budda diniga siğinuvçi turkiy qabilalar örtasida kengtarqalgan. Uşbu qabilalar islomni qabul qilganlaridan keyin bu yozuv astasekin arab yozuvi tomonidan siqib çiqarilgan, lekin U. yo. budda ibodatxonalarida 18-a.da ham qöllangan. 18-a. da U.yo. mögullar tomonidan özlaştirilgan va hoz. ham mavjud bölgan möğul yozuvi şakllangan; U.yo. asosida manjur yozuvi xam yaratilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЙҒУР ЁЗУВИ — Шарқий Туркистондаги туркийзабон халклар фойдаланган ҳарфтовуш ёзуви; суғд ёзуви асосида пайдо бўлган (сугд ёзуви, ўз навбатида, қоз. илмий тахминларга кура, оромий ёзуви шаклларидан бирига бориб тақалади). Дастлабки ёзма ёдгорликлари 8-а. га мансуб. У.ё. да харфлар вертикал чизиқ бўйлаб юқоридан пастга қараб ёзилган, ёзув устунлари эса чапдан ўнгга томон жойлаштирилган. Ҳарфнинг сўздаги ўрнига (боши, ўртаси, охирига) қараб тегишли ўринларда унинг алоҳида шакллари қўлланган. Диний асарлар, одатда, қатъий китобий ёзувда, расмий ҳужжатлар эса тез ёзувга асосланган курсивда ёзилган.
У.ё. 9—13а.ларда будда динига сиғинувчи туркий қабилалар ўртасида кенгтарқалган. Ушбу қабилалар исломни қабул қилганларидан кейин бу ёзув астасекин араб ёзуви томонидан сиқиб чиқарилган, лекин У. ё. будда ибодатхоналарида 18-а.да ҳам қўлланган. 18-а. да У.ё. мўгуллар томонидан ўзлаштирилган ва ҳоз. ҳам мавжуд бўлган мўғул ёзуви шаклланган; У.ё. асосида манжур ёзуви хам яратилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.