Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Uyuşiq bulaklar

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 216–217-b. — ziyouz.com

    Uyuşiq bulaklar - gapda bir xil söroqqa javob bölib, bir xil sintaktik vazifani bajarib, teng boğlovçilar yoki sanaş ohangi b-n boğlangan ran bölaklari. Bunday bölaklar gapda birdan ortiq holda qator kelişi mumkin va bu gaplar U.b.li gaplar hisoblanadi. Mac, Tobora kötarilayotgan quyoş örik, olma, şaftoli va giloslarning şoxlariga özining ertalabki yoğdusini sepmoqda. Bu gapda örik, olma, şaftoli va gilos sözlari uyuşib kelgan. Ular bir xil söroqqa javob bölib, bir xil sintaktik vazifani bajarmoqda. Ular özaro sanaş ohangi va teng boğlovçi yordamida birikkan. Gapning barça bölaklari uyuşiq böla oladi: uyuşiq egalar, uyuşiq kesimlar, uyuşiq aniqlovçilar, uyuşiq töldiruvçilar, uyuşiq hollar. U.b. qismlari, odatda, bir xil grammatik şaklda böladi. Gapning bölaklari yakkayakka holda yoki öziga boğliq sözlar b-n kengaygan holda uyuşib kelişi mumkin: Abdulla Qahhorning ijodiy tajribasi kitobxonlar uçun ham, adabiyotşunoslar uçun ham, yoş yozuvçilar uçun ham bebaho bir manbadir (P. Qodirov).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    УЮШИҚ БУЛАКЛАР - гапда бир хил сўроққа жавоб бўлиб, бир хил синтактик вазифани бажариб, тенг боғловчилар ёки санаш оҳанги б-н боғланган ran бўлаклари. Бундай бўлаклар гапда бирдан ортиқ ҳолда қатор келиши мумкин ва бу гаплар У.б.ли гаплар ҳисобланади. Mac, Toбора кўтарилаётган қуёш ўрик, олма, шафтоли ва гилосларнинг шохларига ўзининг эрталабки ёғдусини сепмоқда. Бу гапда ўрик, олма, шафтоли ва гилос сўзлари уюшиб келган. Улар бир хил сўроққа жавоб бўлиб, бир хил синтактик вазифани бажармоқда. Улар ўзаро санаш оҳанги ва тенг боғловчи ёрдамида бириккан. Гапнинг барча бўлаклари уюшиқ бўла олади: уюшиқ эгалар, уюшиқ кесимлар, уюшиқ аниқловчилар, уюшиқ тўлдирувчилар, уюшиқ ҳоллар. У.б. қисмлари, одатда, бир хил грамматик шаклда бўлади. Гапнинг бўлаклари яккаякка ҳолда ёки ўзига боғлиқ сўзлар б-н кенгайган ҳолда уюшиб келиши мумкин: Абдулла Қаҳҳорнинг ижодий тажрибаси китобхонлар учун ҳам, адабиётшунослар учун ҳам, ёш ёзувчилар учун ҳам бебаҳо бир манбадир (П. Қодиров).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.