Uzatiş nisbati
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26–27-b. — ziyouz.com
Uzatiş nisbati maşina mexanizmlari, şu jumladan, aylanma harakatlanuvçi uzatmalarning asosiy körsatkiçlaridan biri. Mexanizm aylanuvçi zvenolarining burçak tezliklari yoki aylaniş çastotalari (sonlari) nisbati b-n belgilanadi. Odatda, U.n. mexanizmning yetakçi (harakatlantiruvçi) zvenosi burçak tezligi (yoki aylanişlar soni) b-n yetaklanuvçi (harakatlanuvçi) zvenosi burçak tezligi (yoki aylanişlar soni) orasidagi nisbatni bildiradi (l = ~or) U.n. oddiy mexanizmlar (tişli ğildiraklar jufti, çervyakli, tasmali uzatmalar va b.) uçun ham, köp zvenoli murakkab mexanizmlar (köp poğonali reduktorlar, planetar reduktorlar, uzatmalar va b.) uçun ham taalluqli. Mexanizmlar (ayniqsa, ilaşma uzatmalar) uçun U.n. tuşunçasi b-n birga uzatiş soni termini ham işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЗАТИШ НИСБАТИ машина механизмлари, шу жумладан, айланма ҳаракатланувчи узатмаларнинг асосий кўрсаткичларидан бири. Механизм айланувчи звеноларининг бурчак тезликлари ёки айланиш частоталари (сонлари) нисбати б-н белгиланади. Одатда, У.н. механизмнинг етакчи (ҳаракатлантирувчи) звеноси бурчак тезлиги (ёки айланишлар сони) б-н етакланувчи (ҳаракатланувчи) звеноси бурчак тезлиги (ёки айланишлар сони) орасидаги нисбатни билдиради (л = ~ор) У.н. оддий механизмлар (тишли ғилдираклар жуфти, червякли, тасмали узатмалар ва б.) учун ҳам, кўп звеноли мураккаб механизмлар (кўп поғонали редукторлар, планетар редукторлар, узатмалар ва б.) учун ҳам тааллуқли. Механизмлар (айниқса, илашма узатмалар) учун У.н. тушунчаси б-н бирга узатиш сони термини ҳам ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.