Uzatma

Uzatma (maşinalarda) — aylanma harakatni uzluksiz uzatiş uçun möljallangan mexanizm. Turli maşinalarning yuritmalarida U. yordamida tezlik oşiriladi yoki pasaytiriladi; tezlik poğonali yoki poğonasiz tarzda rostlab turiladi; bitta dvigateldan bir neça mexanizm harakatga keltiriladi va h.k. Asosiy körsatkiçlari: uzatiş momenti, burçak tezligi, uzatiş soni, uzatiş nisbati, foydali iş koeffitsiyenta (f.i.k.). U.ning mexanik, gidravlik va elektr turlari bor. Mexanik U. detallarning ilaşiş (yoki tişlaşiş) xossasiga (mas, tişli U., zanjirli U., çervyakli U.) hamda işqalaniş xossasiga (mas, tasmali U., friksion U.) asoslangan. Bunday U.lar stanoklar, avtomobillar, traktorlarning tezliklar qutilari va variatorlarida qöllanadi. Gidravlik va elektr U.lar katta quvvatlarni uzatişga imkon beradi. Ular maşinasozlikning turli sohalarida, ayniqsa, oğir transport maşinalarining yuritmalarida qöllanadi.