Uzoqdan köriş
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 31–32-b. — ziyouz.com
Uzoqdan köriş UZOQDAN KÖRIŞ, gipermetropiya — köz nur sindiriş (refraksiya) meyorining buzilişi. Odatda, közning nur sindiriş xususiyati 3 xil böladi. Birinçisida közga tuşgan nurlar tör pardada sinib, köz narsalarni yaxşi, normal köradi. Ikkinçisida nurlar fokusi kalta bölib, ular tör pardaga bormay, közning içida sinib, öz fokusida yiğiladi. Bunda közning köriş xususiyati faqat yaqinga yetadi, bu yaqindan köriş deyiladi. Uçinçisida esa közga taşqi muhitdan tuşgan nurlar tör pardadan «közning orqasi», ya'ni «manfiy masofa»ga ötib ketadi. Bunda köz uzokdan ham, yaqindan ham yaxşi körmaydi, çunki nurlar fokusi uzokda yotadi; köz tör pardasiga faqat ayrimayrim nurlar tuşadiyu, lekin u taşqi muhitdagi buyumlar şaklini töliq aks ettira olmaydi.
Közning nur sindiriş xususiyati dioptriya b-n hisoblanib, yoş odamlarda U.k. refraksiyasi ikki yoki kupi b-n uç darajagaça bölsa, uni akkomodatsiya qoplay oladi va odam 40—50% gaça körişi mumkin. Lekin bunday odamlarning közi tez çarçaydi, qizaradi, közi va qovoğida oğriq seziladi, boşi ogriydi. 40 yoşdan oşgan odamlarda esa, akkomodativ apparat yoşlarnikiday yumşoq va harakatçan bölmagani uçun akkomodatsiya kuçi kamayadi. Ular harflarni yaqindan öqiy olmaydilar. U.k. bolalarda ğilaylikkz. olib keladi. Uzoqdan köruvçi kişilarga qavariq közli közoynak taqiş tavsiya etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЗОҚДАН КЎРИШ, гиперметропия — кўз нур синдириш (рефракция) меъёрининг бузилиши. Одатда, кўзнинг нур синдириш хусусияти 3 хил бўлади. Биринчисида кўзга тушган нурлар тўр пардада синиб, кўз нарсаларни яхши, нормал кўради. Иккинчисида нурлар фокуси калта бўлиб, улар тўр пардага бормай, кўзнинг ичида синиб, ўз фокусида йиғилади. Бунда кўзнинг кўриш хусусияти фақат яқинга етади, бу яқиндан кўриш дейилади. Учинчисида эса кўзга ташқи муҳитдан тушган нурлар тўр пардадан «кўзнинг орқаси», яъни «манфий масофа»га ўтиб кетади. Бунда кўз узокдан ҳам, яқиндан ҳам яхши кўрмайди, чунки нурлар фокуси узокда ётади; кўз тўр пардасига фақат айримайрим нурлар тушадию, лекин у ташқи муҳитдаги буюмлар шаклини тўлиқ акс эттира олмайди.
Кўзнинг нур синдириш хусусияти диоптрия б-н ҳисобланиб, ёш одамларда У.к. рефракцияси икки ёки купи б-н уч даражагача бўлса, уни аккомодация қоплай олади ва одам 40—50% гача кўриши мумкин. Лекин бундай одамларнинг кўзи тез чарчайди, қизаради, кўзи ва қовоғида оғриқ сезилади, боши огрийди. 40 ёшдан ошган одамларда эса, аккомодатив аппарат ёшларникидай юмшоқ ва ҳаракатчан бўлмагани учун аккомодация кучи камаяди. Улар ҳарфларни яқиндан ўқий олмайдилар. У.к. болаларда ғилайликкз. олиб келади. Узоқдан кўрувчи кишиларга қавариқ кўзли кўзойнак тақиш тавсия этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.