Uzuntumşuq qönğizlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 38-b. — ziyouz.com
Uzuntumşuq qönğizlar (Curculionidae) — qönğizlarning bir oilasi. 4000 turi ma'lum, şundan 400 ga yaqini köproq uçraydi. Boşining oldingi uçida kemiruvçi oğiz apparati joylaşgan, boşida uzun nayçasi (ba'zan Xartum deyiladi) bor. Boşidagi nayçasi boşidan, ayrimlarida tanasidan ham uzun böladi. Şunga kura kalta xartumlilar va uzun xartumlilarga ajratiladi. Möylovlari, odatda böğimböğim. Köpçilik kalta xartumlilar qanoti reduksiyalangan, ustki qanoti birbiri b-n qöşilib ösgan. Ö.q.ning kupi ösimlik guli, kamdankam turlarining liçinkasi ösimlikning yer osti qismlari b-n ovkatlanadi (fitofaglar). Kalta xartumli U.q. tuxumini tuproqqa, uzun xartumlilar esa ösimlik töqimalariga qöyadi. Liçinkasi oq yoki sarğiş, oyoqsiz, tana qoplağiçi böğimli, özi yaşayotgan muqitda pilla içida ğumbakka aylanadi. U.q. qişloq xöjaligi ekinlariga katta zarar keltiradi. Mas, lavlagi uzunburuni, tuganak filçalari, beda barg filçasi va b.
Kuraş çoralari: agrotexnika tadbirlariga rioya qiliş va kimyoviy preparatlardan foydalaniş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЗУНТУМШУҚ ҚЎНҒИЗЛАР (Curculionidae) — қўнғизларнинг бир оиласи. 4000 тури маълум, шундан 400 га яқини кўпроқ учрайди. Бошининг олдинги учида кемирувчи оғиз аппарати жойлашган, бошида узун найчаси (баъзан Хартум дейилади) бор. Бошидаги найчаси бошидан, айримларида танасидан ҳам узун бўлади. Шунга кура калта хартумлилар ва узун хартумлиларга ажратилади. Мўйловлари, одатда бўғимбўғим. Кўпчилик калта хартумлилар қаноти редукцияланган, устки қаноти бирбири б-н қўшилиб ўсган. Ў.қ.нинг купи ўсимлик гули, камданкам турларининг личинкаси ўсимликнинг ер ости қисмлари б-н овкатланади (фитофаглар). Калта хартумли У.қ. тухумини тупроққа, узун хартумлилар эса ўсимлик тўқималарига қўяди. Личинкаси оқ ёки сарғиш, оёқсиз, тана қоплағичи бўғимли, ўзи яшаётган муқитда пилла ичида ғумбакка айланади. У.қ. қишлоқ хўжалиги экинларига катта зарар келтиради. Мас, лавлаги узунбуруни, туганак филчалари, беда барг филчаси ва б.
Кураш чоралари: агротехника тадбирларига риоя қилиш ва кимёвий препаратлардан фойдаланиш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.