Vakuum-yoyli peç
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 19-b. — ziyouz.com
Vakuum-yoyli peç - metallarni vakuumda elektr yoy energiyasi hisobida eritadigan elektr qurilma. Gaz-razryadli tizim bölib, bunda yoy qayta eritiladigan metall buğlarida mavjud böladi. V.-yo.p.ning quymalarni mis kristallizatorlarda eritadigan, garnisajsa eritiş yöli b-n metallardan şakldor quymalar oladigan; elektrodi sarflanadigan va elektrodi sarflanmaydigan xillari bor. Peçga özgarmas tok yuborilganda elektr yoy hosil bölib, metallni vakuumda suyuqlantiradi. Har xil metallni eritişda turliça bosimli vakuum qöllaniladi. Mac, pölat eritişda 0,1—1 Pa, titan eritişda 1—10 Pa, molibden eritişda 0,01—0,1 Pa vakuum hosil qilinadi. V.-yo. p.da pölat eritişda undagi qöşilmalar 2—3 martaga kamayadi, yirik qöşilmalar butunlay yöqoladi, azot konsentratsiyasi 30—35% ga, kislorodniki —2—3 martaga, oltingugurt 20% ga kamayadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАКУУМ-ЁЙЛИ ПЕЧЬ - металларни вакуумда электр ёй энергияси ҳисобида эритадиган электр қурилма. Газ-разрядли тизим бўлиб, бунда ёй қайта эритиладиган металл буғларида мавжуд бўлади. В.-ё.п.нинг қуймаларни мис кристаллизаторларда эритадиган, гарнисажца эритиш йўли б-н металлардан шаклдор қуймалар оладиган; электроди сарфланадиган ва электроди сарфланмайдиган хиллари бор. Печга ўзгармас ток юборилганда электр ёй ҳосил бўлиб, металлни вакуумда суюқлантиради. Ҳар хил металлни эритишда турлича босимли вакуум қўлланилади. Mac, пўлат эритишда 0,1—1 Па, титан эритишда 1—10 Па, молибден эритишда 0,01—0,1 Па вакуум ҳосил қилинади. В.-ё. п.да пўлат эритишда ундаги қўшилмалар 2—3 мартага камаяди, йирик қўшилмалар бутунлай йўқолади, азот концентрацияси 30—35% га, кислородники —2—3 мартага, олтингугурт 20% га камаяди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.