Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Vali Muhammad

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 25-b. — ziyouz.com

    Vali Muhammad (? - 1611.27.8) — Buxoro xoni (1605—11), aştarxoniylardan. Akasi Boqi Muhammad davrida Balx noibi (1599—1605). Boqi Muhammad vafotidan söng Buxoro taxtiga ötqazilgan. V. M.dan söng Balx hokimi bölgan Nadr Muhammadxon boşliq mahalliy amaldorlar Imomqulixonni Buxoro taxtiga ötqaziş uçun V. M.ga qarşi fitna uyuştirganlar. 1611 y. bahorida V. M. Imomquli va Nadr Muhammadxonlar b-n bölgan kuraşda yengilgaç, Imomqulixon Buxoro xoni deb e'lon qilingan. V. M. esa Eron şohi Abbos huzuriga qoçib borgan. U şoh Abbos yordamida Movarounnahrni qaytarib olişga harakat qilgan. Tarixçi Muhammad Yusuf munşiy (17-a.) «Tarixi Muqimxoniy» asarida yozişiça, şoh Abbos Imomqulixonga qarşi kuraşiş uçun V. M.ga 80 ming kişilik qizilboşlilar qöşinini bergan. Biroq Samarqand atrofidagi Boğişamolda bölgan jang (1611 i. avg.)da Imomqulixon ğalaba qozongan, V. M. asir olinib, qatl etilgan.

    Ad.: Axmedov B. A., Istoriya Balxa, T., 1982;Axmedov B. A., Istoriko-geografiçeskaya literatura Sredney Azii XVI— XVIII vv. (Pismenniye pamyatniki), T., 1985.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ВАЛИ МУҲАММАД (? - 1611.27.8) — Бухоро хони (1605—11), аштархонийлардан. Акаси Боқи Муҳаммад даврида Балх ноиби (1599—1605). Боқи Муҳаммад вафотидан сўнг Бухоро тахтига ўтқазилган. В. М.дан сўнг Балх ҳокими бўлган Надр Муҳаммадхон бошлиқ маҳаллий амалдорлар Имомқулихонни Бухоро тахтига ўтқазиш учун В. М.га қарши фитна уюштирганлар. 1611 й. баҳорида В. М. Имомқули ва Надр Муҳаммадхонлар б-н бўлган курашда енгилгач, Имомқулихон Бухоро хони деб эълон қилинган. В. М. эса Эрон шоҳи Аббос ҳузурига қочиб борган. У шоҳ Аббос ёрдамида Мовароуннаҳрни қайтариб олишга ҳаракат қилган. Тарихчи Муҳаммад Юсуф мунший (17-а.) «Тарихи Муқимхоний» асарида ёзишича, шоҳ Аббос Имомқулихонга қарши курашиш учун В. М.га 80 минг кишилик қизилбошлилар қўшинини берган. Бироқ Самарқанд атрофидаги Боғишамолда бўлган жанг (1611 и. авг.)да Имомқулихон ғалаба қозонган, В. М. асир олиниб, қатл этилган.

    Ад.: Ахмедов Б. А., История Балха, Т., 1982;Ахмедов Б. А., Историко-географическая литература Средней Азии XVI— XVIII вв. (Письменные памятники), Т., 1985.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.