Valyuta intervensiyasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32–33-b. — ziyouz.com
Valyuta intervensiyasi -mamlakat markaziy bankining valyuta bozoriga va valyuta kursita çet el valyutasining katta summasini sotib oliş yöli b-n aralaşuvi. Mamlakat öz valyutasi kursini oşirişdan manfaatdor bölsa, bank va xazina öz ixtiyoridagi çet el valyutasini sotib, milliy valyutani xarid qiladi; öz valyutasi kursini pasaytirmoqçi bulsa, çet el valyutasini köp mikdorda sotib oladi, milliy valyutani esa sotadi.
V.i. davlat manfaatlari yölida çet el valyutasi kursini tartibga soliş maqsadlarini közlaydi. V.i. Bretton-Vuds tizimi (1944—78) amal qilgan davrda valyutalarning qat'iy belgilangan kurslarini uşlab turişga xizmat qilgan (intervensiyani ötkazişda AQŞ tomoni boşqa davlatlarga dollar kursini uşlab turiş yuzasidan majburiyat qöygan). Yamayka bitimi (1978)ga köra, sirğaluçan valyuta kurslariga ötilgaç, AQŞ dollarining rezerv valyuta sifatidagi roli pasayib, V.i.da dollar b-n bir qatorda Germaniya markasi, Yaponiya iyenasi, Ğarbiy Yevropa davlatlari valyutalari ham qöllanila boşladi. V.i. asosan valyuta kurslarining qisqa vaqt oraliğida kutilmaganda yuzaga keladigan keskin tebranişlariga yöl qöymaslik maqsadida ötkaziladigan böldi (q. Yamayka tizimi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАЛЮТА ИНТЕРВЕНЦИЯСИ -мамлакат марказий банкининг валюта бозорига ва валюта курсита чет эл валютасининг катта суммасини сотиб олиш йўли б-н аралашуви. Мамлакат ўз валютаси курсини оширишдан манфаатдор бўлса, банк ва хазина ўз ихтиёридаги чет эл валютасини сотиб, миллий валютани харид қилади; ўз валютаси курсини пасайтирмоқчи булса, чет эл валютасини кўп микдорда сотиб олади, миллий валютани эса сотади.
В.и. давлат манфаатлари йўлида чет эл валютаси курсини тартибга солиш мақсадларини кўзлайди. В.и. Бреттон-Вудс тизими (1944—78) амал қилган даврда валюталарнинг қатъий белгиланган курсларини ушлаб туришга хизмат қилган (интервенцияни ўтказишда АҚШ томони бошқа давлатларга доллар курсини ушлаб туриш юзасидан мажбурият қўйган). Ямайка битими (1978)га кўра, сирғалучан валюта курсларига ўтилгач, АҚШ долларининг резерв валюта сифатидаги роли пасайиб, В.и.да доллар б-н бир қаторда Германия маркаси, Япония иенаси, Ғарбий Европа давлатлари валюталари ҳам қўлланила бошлади. В.и. асосан валюта курсларининг қисқа вақт оралиғида кутилмаганда юзага келадиган кескин тебранишларига йўл қўймаслик мақсадида ўтказиладиган бўлди (қ. Ямайка тизими).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.