Vampirlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 36–37-b. — ziyouz.com
Vampirlar VAMPIRLAR, arvoh şapalaklar, desmodsimonlar (Desmodontidae) — körşapalaklar oilasi. V.ni ba'zan barg burunlilar oilasiga kenja oila sifatida kiritiladi. Tanasining uz. 6,5—9 sm. Yuqori jağidagi kurak tişlari yirik va ötkir; qoziq tişlari yaxşi rivojlangan; keyingi (oziq) tişlari mayda, qisman reduksiyaga uçragan. Içagi kalta, oşqozoni çöziluvçan bölib, birdaniga köp miqdordagi oziqni saqlaşta moslaşgan. V. uruği Jan. va Markaziy Amerikada tarqalgan. Faqat issiqqonli hayvonlar (sut emizuvçilar, quşlar) qoni b-n oziqlanadi, odamga ham hujum qilişi mumkin. Kurak tişlari b-n öljasi terisini kesib, oqib çiqadigan kopni sörib oladi. Öljasi oğriq sezmaydi. V. sölagida qon ivişining oldini oladigan modda böladi. V. quturiş kasalligining rezervanti (saqlovçisi) yoki taşuvçisi bölişi mumkin. Ba'zan V. mollarga yetkazgan jarohat bitmasdan yiring boylaganida ular halok böladi. Katta yoki oddiy V. (Desmodus rotundus) köp uçraydi. Ular çorvaçilikka katta ziyon keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАМПИРЛАР, арвоҳ шапалаклар, десмодсимонлар (Desmodontidae) — кўршапалаклар оиласи. В.ни баъзан барг бурунлилар оиласига кенжа оила сифатида киритилади. Танасининг уз. 6,5—9 см. Юқори жағидаги курак тишлари йирик ва ўткир; қозиқ тишлари яхши ривожланган; кейинги (озиқ) тишлари майда, қисман редукцияга учраган. Ичаги калта, ошқозони чўзилувчан бўлиб, бирданига кўп миқдордаги озиқни сақлашта мослашган. В. уруғи Жан. ва Марказий Америкада тарқалган. Фақат иссиққонли ҳайвонлар (сут эмизувчилар, қушлар) қони б-н озиқланади, одамга ҳам ҳужум қилиши мумкин. Курак тишлари б-н ўлжаси терисини кесиб, оқиб чиқадиган копни сўриб олади. Ўлжаси оғриқ сезмайди. В. сўлагида қон ивишининг олдини оладиган модда бўлади. В. қутуриш касаллигининг резерванти (сақловчиси) ёки ташувчиси бўлиши мумкин. Баъзан В. молларга етказган жароҳат битмасдан йиринг бойлаганида улар ҳалок бўлади. Катта ёки оддий В. (Desmodus rotundus) кўп учрайди. Улар чорвачиликка катта зиён келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.