Vaqt tenglamasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 77-b. — ziyouz.com
Vaqt tenglamasi - haqiqiy Quyoş vaqti (T„) b-n örtaça Quyoş vaqti (Tu) orasidagi farqni ifodalovçi tenglama: ti=Tn—Tv. Quyoşni kuzatib To aniqlanadi va T„=T||t1 topiladi. V. t. qiymati har bir kun uçun astronomik taqvim va yilnomalarda (ba'zan, teskari işora b-n) beriladi. Quyoşning soat burçagi b-n ölçanadigan haqiqiy Quyoş vaqti Yerning öz orbitasi böylab notekis harakatga hamda ekliptikaning ekvatorga oğmaligi natijasida tekis ötmaydi. Şuning uçun V. t. ikkita sinusoida yiğindisidan iborat böladi. Bu sinusoidalardan birining davri bir yil, ikkinçisiniki yarim yildir. V. t. 15 apr., 14 iyun, 1 sent., 24 dek.da nolga tenglaşadi, yiliga 4 marta: 11 fev. da 14,3 min., 15 mayda 3,8 min., 27 iyulda 6,4 min. va 2 okt.da 16,4 min. eng katta mutlaq qiymatga erişadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАҚТ ТЕНГЛАМАСИ - ҳақиқий Қуёш вақти (Т„) б-н ўртача Қуёш вақти (Tu) орасидаги фарқни ифодаловчи тенглама: ti=Tn—Tv. Қуёшни кузатиб То аниқланади ва Т„=Т||т1 топилади. В. т. қиймати ҳар бир кун учун астрономик тақвим ва йилномаларда (баъзан, тескари ишора б-н) берилади. Қуёшнинг соат бурчаги б-н ўлчанадиган ҳақиқий Қуёш вақти Ернинг ўз орбитаси бўйлаб нотекис ҳаракатга ҳамда эклиптиканинг экваторга оғмалиги натижасида текис ўтмайди. Шунинг учун В. т. иккита синусоида йиғиндисидан иборат бўлади. Бу синусоидалардан бирининг даври бир йил, иккинчисиники ярим йилдир. В. т. 15 апр., 14 июнь, 1 сент., 24 дек.да нолга тенглашади, йилига 4 марта: 11 фев. да 14,3 мин., 15 майда 3,8 мин., 27 июлда 6,4 мин. ва 2 окт.да 16,4 мин. энг катта мутлақ қийматга эришади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.