Varşava şartnomasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57-b. — ziyouz.com
Varşava şartnomasi - sobiq sotsialistik lager davlatlari — Albaniya, Bolgariya, Vengriya, Germaniya Demokratik Respublikasi, Ruminiya, SSSR va Çexoslovakiya örtasida 1955 y. 14 mayda Varşavada Şim. Atlantika pakti (NATO)ga qarşi tuzilgan harbiy ittifoq. V.ş. öz ustavida BMT Ustavining 51-moddasiga muvofiq, yakka va jamoa bölib, öz-özini himoya etiş töğrisidagi qoidaga asoslanib, V.ş.ga a'zo davlatlar örtasida döstlik, hamkorlik va özaro yordam körsatişni közda tutgan bölsada, aslida sotsialistik tuzumga xizmat qildi, xalqlar va millatlarning öz takdirlarini özlari belgilaş töğrisidagi xalqaro huquq qoidasini qöpol ravişda buzdi. Bu Vengriya (1956 y.), Çexoslovakiyadagi (1968 y.) qonli voqealarda yaqqol közga taşlandi. Şu b-n bir qatorda V.ş.ga «a'zo-davlatlar teng huquqli bölib, birbirlarining içki işlariga mutlaqo aralaşmaydi», degan qoidaga ham rioya etilmadi.
1991 y. 1 iyulda V.ş.ga a'zo-davlatlar — Bolgariya, Vengriya, Polşa, Ruminiya, SSSR, Çexoslovakiya (V.ş.dan 1968 y.— Albaniya, 1990 y.— GDR çiqqan edi) iştirokida Praga ş.da Siyosiy maslahat komitetining kengaşida V.ş.ni tugatiş haqidagi bayonnoma imzolandi va taşkilot tugatildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАРШАВА ШАРТНОМАСИ - собиқ социалистик лагерь давлатлари — Албания, Болгария, Венгрия, Германия Демократик Республикаси, Руминия, СССР ва Чехословакия ўртасида 1955 й. 14 майда Варшавада Шим. Атлантика пакти (НАТО)га қарши тузилган ҳарбий иттифоқ. В.ш. ўз уставида БМТ Уставининг 51-моддасига мувофиқ, якка ва жамоа бўлиб, ўз-ўзини ҳимоя этиш тўғрисидаги қоидага асосланиб, В.ш.га аъзо давлатлар ўртасида дўстлик, ҳамкорлик ва ўзаро ёрдам кўрсатишни кўзда тутган бўлсада, аслида социалистик тузумга хизмат қилди, халқлар ва миллатларнинг ўз такдирларини ўзлари белгилаш тўғрисидаги халқаро ҳуқуқ қоидасини қўпол равишда бузди. Бу Венгрия (1956 й.), Чехословакиядаги (1968 й.) қонли воқеаларда яққол кўзга ташланди. Шу б-н бир қаторда В.ш.га «аъзо-давлатлар тенг ҳуқуқли бўлиб, бирбирларининг ички ишларига мутлақо аралашмайди», деган қоидага ҳам риоя этилмади.
1991 й. 1 июлда В.ш.га аъзо-давлатлар — Болгария, Венгрия, Польша, Руминия, СССР, Чехословакия (В.ш.дан 1968 й.— Албания, 1990 й.— ГДР чиққан эди) иштирокида Прага ш.да Сиёсий маслаҳат комитетининг кенгашида В.ш.ни тугатиш ҳақидаги баённома имзоланди ва ташкилот тугатилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.