Vasf
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64-b. — ziyouz.com
Vasf (arab.— sifatlaş, ta'riflaş) — lirika janri. V.ga taom turlari, meva xillari, sabzavot, fasllar, köpik, suv, yomğir, döl, oy, muz va b. Ham mavzu qilib olinişi mumkin. Unda inson narsa orqali körsatiladi, tasvir qiyosiy tus oladi, taqqos kutilmagan, favqulodda böladi, narsa jonlantiriladi. Inson obrazi va xislati töğridan-töğri tasvir etilmaydi, kitobxon öylaşga majbur böladi, emotsional ta'sirlanadi. V. ma'rifiy-estetik ahamiyatga ega, janr tuzilişi va vazni har xil bölişi mumkin. Avestoda uçraşi haqida ham ma'lumotlar bor. Arab mamlakatlarida islomgaça bölgan davrdayoq qasida janri içida qöllangan; u topişmoqlar, masalga yaqin.
V. hajmi bir baytdan to ön baytgaça va undan ortiq bölişi mumkin, qisqalik, löndalik uning muhim tomonidir. V. arablarda mustaqil janr sifatida 10-a.da şakllangan. Şu asrda Buxoroda yaşab, arab tilida ijod qilgai şoirlar V. yozganlar. Zamonaviy özbek adiblari ijodida V. köplab uçraydi.
Ad.: Abu Mansur as-Saolibiy, Yatimat ad-dahr, T., 1976; Adabiy turlar va janrlar, 2-j. T., 1992.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАСФ (араб.— сифатлаш, таърифлаш) — лирика жанри. В.га таом турлари, мева хиллари, сабзавот, фасллар, кўпик, сув, ёмғир, дўл, ой, муз ва б. Ҳам мавзу қилиб олиниши мумкин. Унда инсон нарса орқали кўрсатилади, тасвир қиёсий тус олади, таққос кутилмаган, фавқулодда бўлади, нарса жонлантирилади. Инсон образи ва хислати тўғридан-тўғри тасвир этилмайди, китобхон ўйлашга мажбур бўлади, эмоционал таъсирланади. В. маърифий-эстетик аҳамиятга эга, жанр тузилиши ва вазни ҳар хил бўлиши мумкин. Авестода учраши ҳақида ҳам маълумотлар бор. Араб мамлакатларида исломгача бўлган даврдаёқ қасида жанри ичида қўлланган; у топишмоқлар, масалга яқин.
В. ҳажми бир байтдан то ўн байтгача ва ундан ортиқ бўлиши мумкин, қисқалик, лўндалик унинг муҳим томонидир. В. арабларда мустақил жанр сифатида 10-а.да шаклланган. Шу асрда Бухорода яшаб, араб тилида ижод қилгаи шоирлар В. ёзганлар. Замонавий ўзбек адиблари ижодида В. кўплаб учрайди.
Ад.: Абу Мансур ас-Саолибий, Йатимат ад-даҳр, Т., 1976; Адабий турлар ва жанрлар, 2-ж. Т., 1992.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.