Vasko da Gama Gama
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68-b. — ziyouz.com
Gama Vasko da Gama GAMA (da Cama) Vasko da Gama (1469, Siniş, Portugaliya — 1524.24.12, Koçin, Hindiston) — portugaliyalik dengizçi, Yevropadan Hindistonga boruvçi dengiz yölini izlaşni yakunlagan. G. ekspeditsiyasi davrida portugallarga Afrikaning ğarbiy qirğoqlari böylab boruvçi dengiz yöli allaqaçon ma'lum bölib, Hind okeaniga olib çiquvçi yöl Bartolomeu Diaş tomonidan 1487—88 y.larda topilgan edi. 1497 y. iyul oyida G. boşçiligidagi ekspeditsiya 3 ta kemada Lisabondan çiqib Yaxşi Umid burni orqali 1498 y. Somalining Malindi bandargohiga langar taşladi. U yerdan dengiz yölini mukammal biladigan Ahmad ibn Majidni olib uning yordamida Hindiston ğarbidagi Kolikut ş.ga yetib bordi. Şunday qilib G. ekspeditsiyasi Afrikaning jan.-şarqiy sohilini (Malindigaça) kaşf qildi va Hind okeanini kesib ötdi. G. 1488 y. avg. oxirida zirovarlar ortilgan kemada Kolikutdan vataniga yöl oddi va 1499 y. sent. da Lisabonga yetib bordi; ekspeditsiyada qatnaşgan 168 kişining faqat S5 tasi tirik qaytdi (qolganlari yölda halok böldi). Ekspeditsiya Portugaliyaning Hindistondagi mustamlakaçilik ekspansiyasiga yöl oçdi. G. 1502 y. 20 ta kemada yana Hindistonga kelib Kolikut ş.ni ğorat qiddi, mahalliy hukmdorlar qarşiligini şafqatsizlarça bostirdi va katta ölja b-n 1503 y. yana Lisabonga qaytib bordi. G. 1524 y. Hindistonning vitseqiroli etib tayinlandi va öşa yili Hindistonga uçinçi oxirgi ekspeditsiyaga boşçilik qildi va öşa yerda vafot etdi. Ad.: Magidoviç I. P., Oçerki po istorii geografiçeskix otkritiy, M., 1967.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАМА (da Cama) Васко да Гама (1469, Синиш, Португалия — 1524.24.12, Кочин, Ҳиндистон) — португалиялик денгизчи, Европадан Ҳиндистонга борувчи денгиз йўлини излашни якунлаган. Г. экспедицияси даврида португалларга Африканинг ғарбий қирғоқлари бўйлаб борувчи денгиз йўли аллақачон маълум бўлиб, Ҳинд океанига олиб чиқувчи йўл Бартоломеу Диаш томонидан 1487—88 й.ларда топилган эди. 1497 й. июль ойида Г. бошчилигидаги экспедиция 3 та кемада Лисабондан чиқиб Яхши Умид бурни орқали 1498 й. Сомалининг Малинди бандаргоҳига лангар ташлади. У ердан денгиз йўлини мукаммал биладиган Аҳмад ибн Мажидни олиб унинг ёрдамида Ҳиндистон ғарбидаги Коликут ш.га етиб борди. Шундай қилиб Г. экспедицияси Африканинг жан.-шарқий соҳилини (Малиндигача) кашф қилди ва Ҳинд океанини кесиб ўтди. Г. 1488 й. авг. охирида зироварлар ортилган кемада Коликутдан ватанига йўл одди ва 1499 й. сент. да Лисабонга етиб борди; экспедицияда қатнашган 168 кишининг фақат S5 таси тирик қайтди (қолганлари йўлда ҳалок бўлди). Экспедиция Португалиянинг Ҳиндистондаги мустамлакачилик экспанциясига йўл очди. Г. 1502 й. 20 та кемада яна Ҳиндистонга келиб Коликут ш.ни ғорат қидди, маҳаллий ҳукмдорлар қаршилигини шафқатсизларча бостирди ва катта ўлжа б-н 1503 й. яна Лисабонга қайтиб борди. Г. 1524 й. Ҳиндистоннинг вицеқироли этиб тайинланди ва ўша йили Ҳиндистонга учинчи охирги экспедицияга бошчилик қилди ва ўша ерда вафот этди. Ад.: Магидович И. П., Очерки по истории географических открытий, М., 1967.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.