Vaza
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 7–8-b. — ziyouz.com
Vaza (frans. vase, lot. vas — idiş) — meva, gul va b. narsalar uçun işlatiladigan badiiy buyum. Sopol, şişa, çinni, metall va b. xom aşyolardan turli şakllarda yasaladi, böyama, öyma, çizma va börtma naqş, tasvirlar b-n bezatiladi. V. tayyorlaş va bezaş antik san'atda muhim örin egallagan: kora va qizilga böyalgan tayyor V. ga rassom naqş, tasvir işlagan, keyin kora lok b-n böyagan; qoliplar yordamida ham V. tayyorlangan. Yunonlarning bu san'ati Yevropada V. ni tayyorlaş va bezaş san'ati uçun namuna bölib xizmat qilgan. Örta Osiyoda ham qadimdan V. turi (köza, köra, amfora va b.) tayyorlangan, ular naqş, tasvirlar b-n bezatilgan, arablar istilosidan söng esa uslublaştirilgan ösimliksimon va girih naqşlar b-ngina bezalgan. Hozirda ÖzRdagi çinni z-dlarda, kulollik ustaxonalarida bezatilgan, badiiy qimmatli (tasvirlar, maşhur kişilarning portreti işlangan) V. turlari köplab işlab çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАЗА (франц. vase, лот. vas — идиш) — мева, гул ва б. нарсалар учун ишлатиладиган бадиий буюм. Сопол, шиша, чинни, металл ва б. хом ашёлардан турли шаклларда ясалади, бўяма, ўйма, чизма ва бўртма нақш, тасвирлар б-н безатилади. В. тайёрлаш ва безаш антик санъатда муҳим ўрин эгаллаган: кора ва қизилга бўялган тайёр В. га рассом нақш, тасвир ишлаган, кейин кора лок б-н бўяган; қолиплар ёрдамида ҳам В. тайёрланган. Юнонларнинг бу санъати Европада В. ни тайёрлаш ва безаш санъати учун намуна бўлиб хизмат қилган. Ўрта Осиёда ҳам қадимдан В. тури (кўза, кўра, амфора ва б.) тайёрланган, улар нақш, тасвирлар б-н безатилган, араблар истилосидан сўнг эса услублаштирилган ўсимликсимон ва гириҳ нақшлар б-нгина безалган. Ҳозирда ЎзРдаги чинни з-дларда, кулоллик устахоналарида безатилган, бадиий қимматли (тасвирлар, машҳур кишиларнинг портрети ишланган) В. турлари кўплаб ишлаб чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.