Vazir
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 9-b. — ziyouz.com
Vazir — Xorazm vohasining örta asr şahar-qal'alaridan biri. Tarixiy manbalarga köra, şayboniylardan Mustafoxon tomonidan 15-a. örtalarida asos solingan. Köhna Urgançdan 60 km masofada. Şayboniylarning Xorazmdagi mulki markazi. 15-a. Da Husayn Boyqaroga qarşi kötarilgan xalq harakati markazi. 16-a. da Eron şohi Ismoil I Safaviy istilosiga qarşi V. da kötarilgan harakat Xorazm mustaqilligini tikladi. Xonlik taxtiga Burka Sulton öğli Elbars ötqazilişi b-n Xorazmda 200 y. hukmronlik qilgan şayboniylar sulolasiga asos solindi. Şayboniy sultonlarning 16-a. dagi özaro kuraşlarining kuçayişi V. ning vayron bölişiga olib keldi. Mas., 1537 y. da Buxoro xoni Ubaydullaxon, 1593— 98 y. larda Abdullaxon Xorazmga bir neça marta yuriş qilib, V., Hazorasp qal'alarini vayron qildi. Şuning uçun ham 17-a. da Abulğoziy Bahodirxon xonlik markazini Yangi Urgançga ötkazib, V. aholisini ham köçirtirib keltirdi. Anuşaxon davrida, taxm. 1681 y. ga kelib V. va Kat ş. lari kimsasiz huvillab qoldi. Arxeologik qazişlar natijasida Devkeskan kal'ada V. xarobalari topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАЗИР — Хоразм воҳасининг ўрта аср шаҳар-қалъаларидан бири. Тарихий манбаларга кўра, шайбонийлардан Мустафохон томонидан 15-а. ўрталарида асос солинган. Кўҳна Урганчдан 60 км масофада. Шайбонийларнинг Хоразмдаги мулки маркази. 15-а. Да Ҳусайн Бойқарога қарши кўтарилган халқ ҳаракати маркази. 16-а. да Эрон шоҳи Исмоил I Сафавий истилосига қарши В. да кўтарилган ҳаракат Хоразм мустақиллигини тиклади. Хонлик тахтига Бурка Султон ўғли Элбарс ўтқазилиши б-н Хоразмда 200 й. ҳукмронлик қилган шайбонийлар сулоласига асос солинди. Шайбоний султонларнинг 16-а. даги ўзаро курашларининг кучайиши В. нинг вайрон бўлишига олиб келди. Мас., 1537 й. да Бухоро хони Убайдуллахон, 1593— 98 й. ларда Абдуллахон Хоразмга бир неча марта юриш қилиб, В., Ҳазорасп қалъаларини вайрон қилди. Шунинг учун ҳам 17-а. да Абулғозий Баҳодирхон хонлик марказини Янги Урганчга ўтказиб, В. аҳолисини ҳам кўчиртириб келтирди. Анушахон даврида, тахм. 1681 й. га келиб В. ва Кат ш. лари кимсасиз ҳувиллаб қолди. Археологик қазишлар натижасида Девкескан калъада В. харобалари топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.