Vektor

Vektor (lot. vector — eltuvçi, köçuvçi) — töğri çiziqning yönalişga ega bölgan kesmasi. Bu kesma uçlaridan biri V.ning boşi, ikkinçisi esa oxiri böladi. Boşi b-n oxiri ustma-ust tuşgan V.nol vektor deyiladi. V., odatda, qora harflar yoki ustiga strelka qöyilgan oddiy harflar b-n körsa-tiladi, mas., boşi A nuqtada, oxiri V nuqgada bölgan V. bunday belgilanadi: yoki a' yoki yoxud a., mat. va mexanikaning faqat son b-n emas, balki yönaliş b-n ham ifodalanadigan mikdorlarni tekşiruvçi masalalari V. tuşunçasiga olib keladi. Mas., kuç, tezlik V. mikdorlardir. Uzunligi teng bölib, yönalişi bir xil bölgan ikki V. bir-biriga teng böladi. Aytib ötilgan V. miqdorlar-dan siljiş, tezlik, tezlaniş kabilarni fazoning istalgan nuktasidan çiqqan V. b-n tasvirlaş mumkin. Bunday V. miqdorlar erkin vektorlar deyiladi. Kuç, burçak tezlik singari V. miqdorlarni töla aniqlaş uçun ularning son qiymatlari, yönalişlaridan taşqari yana ta'sir çiziqlarini ham biliş zarur (mas., kuçni faqat şu kuç yönalişi böyiça köçiriş mumkin). Bunday V. mikdorlar sirpanuvçi vektorlar deyiladi. Fazoda biror O nuqga ma'lum bölsa, şu nuktaga nisbatan fazodagi boşqa istalgan nuqta, mas., M nuqta vaziyatni OM=g b-n aniqlaş mumkin. g vektor M nuqtaning radius vektori deyiladi. Tekislik yoki fazodagi har qanday V.ni koordinatalar boşidan çiqqan deb hisoblaş mumkin. Şu sababli, V. uçining vaziyati koordinatalar b-n aniqlanadi. Şunga köra, har qanday V. tekislikda ikkita (x,x2), fazoda uçta (lg,*^), va ölçovli fazoda p ta (xt,xv...,x^ son b-n aniqlanadi.