Vendetta

Vendetta (ital. vendetta — öç oliş) — Sardiniya va Korsika o. larida öldirilgan qarindoş uruğlari uçun qonli öç (xun) oliş odati (udumi). Örta dengizda hukmronlik qilişga intilgan Şim. Afrikadagi qabilalar va dengiz qaroqçilarining bosqinçilik yurişlaridan eng köp aziyat çekkan Korsika o. aholisi özida jangovarlik va mustahkam oila tuzumi asoslarini saqlab qolgan. Şu tufayli Korsika V. si öziga xos xususiyatlarga ega edi. V. xususiy uruş turi bölib, uruğ-oilaning manfaatlari yoxud şa'ni yölida amalga oşirilgan. V., odatda, zinokorlarga, ayğoqçiga nisbatan, şuningdek soxta guvoxlik oqibatida aybsiz şaxs ölimga yoki katorgaga hukm etilgan bölsa va b. hollarda qöllanilgan. Bu holda, odatda, oilaviy kengaş çaqirilib yetkazilgan ziyonzahmat, öç oliş vositalari va hatto yaraşiş masalalari atrofliça muhokama etilgan. V. masalasi hal qilinsa, uni qay şakl-da va kim tomonidan amalga oşirilişi belgilangan. Odatda, bu işni bajariş oila şa'ni uçun hayotini qurbon qilişga tayyor bölgan böydoq yigitlarga yuklatilgan. Raqibga «ehtiyot böl» degan mazmunda ogohlantiruvçi belgi jönatilgan. Biroq uruş e'lon qilingan paytdan e'tiboran ham uzoq muddatli kelişuvga yöl qöyilgan va bu odatni heç kim, hatto eng aşaddiy korsikalik bandit ham uni buzişga jur'at qilmagan. V. da turli xil harbiy hiylalar, pistirmalar, yaşirin suratda öldirib ketiş va b. ga yöl qöyilgan. V. ni amalga oşirgan şaxs köpinça bir umrga tinç hayotni tark etib, yöltösar, qaroqçiga aylanib ketgan. 17-a. oxiri — 18-a. boşlarida V. tufayli 28 ming qotillik sodir etilgan. 20-a. boşlarida ham mavjud bölgan.