Vengerlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 104-b. — ziyouz.com
Vengerlar (özlarini madyar deb ataşadi) — xalq, Vengriyaning asosiy aholisi (9,95 mln. kişi). Ruminiya (1,86 mln. kişi), Slovakiya (580 ming kişi), Yugoslaviya (400 ming kişi), AQŞ (600 ming kişi), Kanada (120 ming kişi) da ham yaşaydilar. Umumiy soni 13,83 mln. kişi (1990-y.lar örtalari). Venger tilida sözlaşadi. Dindorlari asosan katoliklar.
Milodning boşlarida hoz. Vengriya hududida kelt qabilalari, keyinçalik gotlar, gunnlar, avarlar, 6-a. dan boşlab slavyan qabilalari kelib joylaşa boşlagan. 9-a. oxirida hoz. Vengriyani taşkil etgan mintaqalarni turkiy uğir (ugor) larga mansub major (madyar) yoki xungar (venger) köçmançi çorvador qabilalari zabt etgan. Bu qabilalar dastlab Kama daryosining örta va quyi oqimi böylarida yaşab, söngra Qora dengiz sohillariga köçib borişgan, u yerdan ularni bijanaqlar (peçeneglar) siqib çiqarişgan. 10-a. da taşkil topgan ilk venger davlati (Vengriya qirolligi) doirasida madyarlar Dunaydagi slavyanlar va b. qabilalar b-n aralaşib venger elati taşkil topgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВЕНГЕРЛАР (ўзларини мадьяр деб аташади) — халқ, Венгриянинг асосий аҳолиси (9,95 млн. киши). Руминия (1,86 млн. киши), Словакия (580 минг киши), Югославия (400 минг киши), АҚШ (600 минг киши), Канада (120 минг киши) да ҳам яшайдилар. Умумий сони 13,83 млн. киши (1990-й.лар ўрталари). Венгер тилида сўзлашади. Диндорлари асосан католиклар.
Милоднинг бошларида ҳоз. Венгрия ҳудудида кельт қабилалари, кейинчалик готлар, гуннлар, аварлар, 6-а. дан бошлаб славян қабилалари келиб жойлаша бошлаган. 9-а. охирида ҳоз. Венгрияни ташкил этган минтақаларни туркий уғир (угор) ларга мансуб мажор (мадьяр) ёки хунгар (венгер) кўчманчи чорвадор қабилалари забт этган. Бу қабилалар дастлаб Кама дарёсининг ўрта ва қуйи оқими бўйларида яшаб, сўнгра Қора денгиз соҳилларига кўчиб боришган, у ердан уларни бижанақлар (печенеглар) сиқиб чиқаришган. 10-а. да ташкил топган илк венгер давлати (Венгрия қироллиги) доирасида мадьярлар Дунайдаги славянлар ва б. қабилалар б-н аралашиб венгер элати ташкил топган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.