Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Vergul

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126-b. — ziyouz.com

    Vergul (frans. vergul) — tiniş belgisi(,). Eng köp qöllanadigan tiniş belgilar jumlasiga kiradi. Qöllaniş örni, şakli turli davrlarda va turli tillarga oid yozuvlarda turliça bölgan. Özbek tilida V. teskari peş, peş, yarim turiş, yarim tiniş kabi nomlar b-n ham yuritilgan. V. dastlab qisqa pauza uçun işlatilgan, keyinçalik uning qöllaniş doirasi va vazifasi kengaygan. Özbek tilida V. uyuşiq (Sen kuyçi, paxtakor, olim...) va ajratilgan bölaklarni (Azizga, sobiq talabaga, bu söz yoqmadi), kiriş (Lekin, menimça haqsiz) va kiritma konstruksiyalarni (Yolğiz borişga, oçiğini aytsam, yuragim dov bermadi), undalma (Azizlar, bir oz sabr qilamiz) va undov sözlarni (Hoy, nima qilyapsan?), «ha», «yöq», «xöp», «qani»... kabi sözlarni, nutqda takrorlangan sözlarni, boğlovçisiz va murakkab qöşma ran tarkibidagi gaplarni (Kun botib, osmon qoraygan), muallif gapini köçirma nutqdan ajratiş (Bugun men kelolmayman, — dedi u) uçun işlatiladi. V. qavs, qöştirnoq b-n qöllanganda ulardan keyin, tire b-n qöllanganda undan oldin qöyiladi, köp nuqta b-n kelganda tuşib qoladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ВЕРГУЛ (франц. vergul) — тиниш белгиси(,). Энг кўп қўлланадиган тиниш белгилар жумласига киради. Қўлланиш ўрни, шакли турли даврларда ва турли тилларга оид ёзувларда турлича бўлган. Ўзбек тилида В. тескари пеш, пеш, ярим туриш, ярим тиниш каби номлар б-н ҳам юритилган. В. дастлаб қисқа пауза учун ишлатилган, кейинчалик унинг қўлланиш доираси ва вазифаси кенгайган. Ўзбек тилида В. уюшиқ (Сен куйчи, пахтакор, олим...) ва ажратилган бўлакларни (Азизга, собиқ талабага, бу сўз ёқмади), кириш (Лекин, менимча ҳақсиз) ва киритма конструкцияларни (Ёлғиз боришга, очиғини айтсам, юрагим дов бермади), ундалма (Азизлар, бир оз сабр қиламиз) ва ундов сўзларни (Ҳой, нима қиляпсан?), «ҳа», «йўқ», «хўп», «қани»... каби сўзларни, нутқда такрорланган сўзларни, боғловчисиз ва мураккаб қўшма ran таркибидаги гапларни (Кун ботиб, осмон қорайган), муаллиф гапини кўчирма нутқдан ажратиш (Бугун мен келолмайман, — деди у) учун ишлатилади. В. қавс, қўштирноқ б-н қўлланганда улардан кейин, тире б-н қўлланганда ундан олдин қўйилади, кўп нуқта б-н келганда тушиб қолади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.