Vergulsimon qalqondorlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126–127-b. — ziyouz.com
Vergulsimon qalqondorlar V Ye R G U L S I M O N QALQONDORLAR — teng qanotlilar turkumi qalqondorlar oilasiga mansub haşarotlarning bir neça turi, tanasining qalqoni vergulsimon egilganligi uçun şunday nom berilgan. Örta Osiyo V. q. (Lepido-saphes mesasiatica) tanasi sarğiş-malla, uz. 3,5—4,7 mm. Keng ma'noda polifag, Örta Osiyo endemigi. Liçinkasi va urğoçisi terak, tol, na'matak, katalpa, şuningdek olma, nok va b. mevali daraxtlarda oziqlanadi va köpayadi. Yil davomida 2 nasli rivojlanadi, tuxumi daraxtlarning tanasi va butoqlarida qalqon ostida qişlaydi. Erkin yaşovçi nasli may oyi boşlarida paydo böladi va ösimliklarga yopişib olib, umrini oxirigaça bu joyni tark etmaydi. Olma vergulsimon qalqondori (Lepidosaphes ulmi) oldingi turga nisbatan oqişroq rangda, tanasi kiçikroq (2,5—3,0 mm), mevali daraxtlar (olma, nok, behi, şaftoli, olxöri, örik, gilos va b.) ga ziyon keltiradi. Yil davomida bitta nasli rivojlanadi. V. q. ga qarşi kuraşiş uçun kuzda, erta köklamda daraxtlar barg yozmasdan oldin 8% li mineral moy emulsiyasi purkaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
В Е Р Г У Л С И М О Н ҚАЛҚОНДОРЛАР — тенг қанотлилар туркуми қалқондорлар оиласига мансуб ҳашаротларнинг бир неча тури, танасининг қалқони вергулсимон эгилганлиги учун шундай ном берилган. Ўрта Осиё В. қ. (Lepido-saphes mesasiatica) танаси сарғиш-малла, уз. 3,5—4,7 мм. Кенг маънода полифаг, Ўрта Осиё эндемиги. Личинкаси ва урғочиси терак, тол, наъматак, катальпа, шунингдек олма, нок ва б. мевали дарахтларда озиқланади ва кўпаяди. Йил давомида 2 насли ривожланади, тухуми дарахтларнинг танаси ва бутоқларида қалқон остида қишлайди. Эркин яшовчи насли май ойи бошларида пайдо бўлади ва ўсимликларга ёпишиб олиб, умрини охиригача бу жойни тарк этмайди. Олма вергулсимон қалқондори (Lepidosaphes ulmi) олдинги турга нисбатан оқишроқ рангда, танаси кичикроқ (2,5—3,0 мм), мевали дарахтлар (олма, нок, беҳи, шафтоли, олхўри, ўрик, гилос ва б.) га зиён келтиради. Йил давомида битта насли ривожланади. В. қ. га қарши курашиш учун кузда, эрта кўкламда дарахтлар барг ёзмасдан олдин 8% ли минерал мой эмульсияси пуркалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.