Vermikulit
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 128-b. — ziyouz.com
Vermikulit (lot. vermiculus — çuvalçang) — gidroslyuda guruhidagi mineral. Qizdirganda kuyib, köpçiydi, hajmi 10—25 marta oşib çuvalçang şaklini oladi. Tarkibida marganets, temir, alyuminiy, kremniy oksidi, kislorod va vodorod bor. Monoklin singoniyali. Yupqa tangaçasimon, varaqsimon kristallar yoki plastinkasimon agregatlar. Rangi qönğir-sariq, qönğir, töq yaşil. Yaltiroqligi şişasimon va sadafsimon. Qattiqdigi 1—1,5. S oğ. 2,3. V. gipergen jarayonida magniy-temirli slyudalarning nuraşi natijasida hamda gidrotermal yertomirlarida hosil böladi. Özbekistonda Sulton Uvays, Nurota (Langar koni) toğlaridan topilgan. Yirik konlari Qozoğiston (Barçin), RFda (Ural, Saxa-Yakutiyada), AQŞ va Avstraliyada uçraydi. V. issiq va sovuqni ötkazmaydigan izolyator sifatida qurilişda (betonga aralaşma), q.x.da (tuproq namligini saqdovçi) işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВЕРМИКУЛИТ (лот. vermiculus — чувалчанг) — гидрослюда гуруҳидаги минерал. Қиздирганда куйиб, кўпчийди, ҳажми 10—25 марта ошиб чувалчанг шаклини олади. Таркибида марганец, темир, алюминий, кремний оксиди, кислород ва водород бор. Моноклин сингонияли. Юпқа тангачасимон, варақсимон кристаллар ёки пластинкасимон агрегатлар. Ранги қўнғир-сариқ, қўнғир, тўқ яшил. Ялтироқлиги шишасимон ва садафсимон. Қаттиқдиги 1—1,5. С оғ. 2,3. В. гиперген жараёнида магний-темирли слюдаларнинг нураши натижасида ҳамда гидротермал ертомирларида ҳосил бўлади. Ўзбекистонда Султон Увайс, Нурота (Лангар кони) тоғларидан топилган. Йирик конлари Қозоғистон (Барчин), РФда (Урал, Саха-Якутияда), АҚШ ва Австралияда учрайди. В. иссиқ ва совуқни ўтказмайдиган изолятор сифатида қурилишда (бетонга аралашма), қ.х.да (тупроқ намлигини сақдовчи) ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.