Vertikal doira asbobi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 132-b. — ziyouz.com
Vertikal doira asbobi - osmon yoritqiçlarining ufqdan balandligini, şuningdek kuzatuv joylarining geografik koordinatalarini ölçaş uçun işlatiladigan astronomiya asbobi. Tuzilişi va işlaş usuliga köra universal asbobga öxşaydi. V. d. a. gorizontal öqqa örnatilgan optik truba va darajalarga bölingan doiradan iborat. Uni ikkinçi (vertikal) öq atrofida istalgan vaziyatga buriş mumkin. Bu asbobdan asosan yulduzlarning mutlaq kataloglari (jadvallari) ni tuzişda foydalaniladi. V. d. a.ni yasaş ğoyasini 19-a.da V. Ya. Struve örtaga taşlagan. 1962 y.da Leningraddagi Pulkovo rasadxonasida fotografik V. d. a. yaratilgan, unda yoritqiçlarni kuzatiş jarayonlari deyarli avtomatlaştirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВЕРТИКАЛ ДОИРА АСБОБИ - осмон ёритқичларининг уфқдан баландлигини, шунингдек кузатув жойларининг географик координаталарини ўлчаш учун ишлатиладиган астрономия асбоби. Тузилиши ва ишлаш усулига кўра универсал асбобга ўхшайди. В. д. а. горизонтал ўққа ўрнатилган оптик труба ва даражаларга бўлинган доирадан иборат. Уни иккинчи (вертикал) ўқ атрофида исталган вазиятга буриш мумкин. Бу асбобдан асосан юлдузларнинг мутлақ каталоглари (жадваллари) ни тузишда фойдаланилади. В. д. а.ни ясаш ғоясини 19-а.да В. Я. Струве ўртага ташлаган. 1962 й.да Ленинграддаги Пульково расадхонасида фотографик В. д. а. яратилган, унда ёритқичларни кузатиш жараёнлари деярли автоматлаштирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.