Veterinariya instituti
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 140-b. — ziyouz.com
Veterinariya instituti VETERINARIYA INSTITUTI, Akademik K. I. Skryabin nomidagi Özbekiston veterinariya ilmiy tadqiqot instituti (ÖzVITI) — Markaziy Osiyodagi yirik i.t. muassasasi. Samarqand viloyatining Toyloq qişloğida joylaşgan (1959 y.dan). Dastlab Turkiston Yer işlari xalq komissarligi veterinariya boşqarmasi qoşidagi ölka veterinariya-bakteriologiya lab. tarzida 1924 y.da Toşkentda taşkil etilgan. 1926 y.da Veterinariya-bakteriologiya in-tiga aylantirildi. 1934 y.dan hoz. nomda. 1978 y.da K. I. Skryabin nomi berilgan. In-t ilmiy tadqiqotlarning asosiy yönalişlari: çorva mollari örtasida tarkalgan yuqumli, invazion va yuqumsiz kasalliklarini örganiş va ularga qarşi kuraş, turli vaksinalar va davolaş preparatlari yaratiş, Özbekistonning issiq iqlim şaroitida çorvaçilikni rivojlantiriş uçun muhim veterinariya-sanitariya tadbirlarini işlab çiqiş va b. iborat. In-tda 17 lab., Qarşi va Navoiy tayanç punktlari, xöjalik hisobidagi i. ç. bölimi bor (2000). Respublika veterinariya xizmati in-t ilmiy işlanmalari asosida mamlaktimiz hududida qoramollarning ölat va plevropnevmoniya, otlarda yuqumli pnevmoniya, manqa, yuqumli ensefalomiyelit, plevropnevmoniya kabi çorvaçilikka juda katta ziyon keltiradigan kasalliklarni butunlay yöqotişga erişdi. Hayvonlarning kuydirgi, qorason, quturiş, sarğayma, qötir, çeçak va b. yuqumli kasalliklaridan keladigan zarar ta'siri kamaytirildi. Çorva mollaridagi brutsellyoz (R. G. Yarayev, N. X. Şevçenko, M. S. Obidjonov, R. A. Ismatova), tuberkulyoz (G. V. Ni, M. A. Rözimurodov), quturiş (N. M. Mamatov), teylorioz (I. X. Rasulov), bradzot (A. A. Volkova), eçkilar plevropnevmoniyasi (F. D. Lukaşenko), senuroz va exinokokkoz (M. A. Aminjonov), kolisalmonellyoz va pasterellyoz (I. D. Burlutskiy, A. K. Siddiqov, R. U. Bulxanov, A. Abdusattorov, T. B. Töraqulov, I. V. Ryasnyanskiy, J. Parmonov), parrandalar kolibakteriozi (O. Hoşimov, F. Niyozov) kasalliklariga qarşi yangi samarali vaksinalar, leykoz diagnostikumi (X. S. Salimov, M. K. Bugayev), piroplazmidozlarning oldini oliş va davolaşda diamidin (A. Ğofurov, T. X. Rahimov), gelmintozlarga qarşi ta'siri keng bölgan atsetomizol (A. O. Oripov) kabi preparatlar yaratildi va ulardan amaliyotda samarali foydalanilmoqda. In-t faoli-yati I. X. Irgaşev, N. M. Matçonov, F. Ibodullayev, A. Rözimurodov, T. Boymurodov, M. Aminjonov, X. Salimov, A. Oripov, U. Ya. Uzoqov, G. S. Pölatov, N. X. Yenilleyeva kabi olimlar nomi b-n boğliq. In-t yuqori malakali ilmiy mutaxassislar yetiştiruvçi markaz hisoblanadi. In-tda 85 ilmiy xodim, şu jumladan 12 fan d-ri, 32 fan nomzodi işlaydi. In-tda aspirantura va doktorantura bor. Ilmiy asarlar, monografiyalar, uslubiy körsatmalar, yöriqnomalar, qöllanmalar, tavsiyalar va b. naşr etadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВЕТЕРИНАРИЯ ИНСТИТУТИ, Академик К. И. Скрябин номидаги Ўзбекистон ветеринария илмий тадқиқот институти (ЎзВИТИ) — Марказий Осиёдаги йирик и.т. муассасаси. Самарқанд вилоятининг Тойлоқ қишлоғида жойлашган (1959 й.дан). Дастлаб Туркистон Ер ишлари халқ комиссарлиги ветеринария бошқармаси қошидаги ўлка ветеринария-бактериология лаб. тарзида 1924 й.да Тошкентда ташкил этилган. 1926 й.да Ветеринария-бактериология ин-тига айлантирилди. 1934 й.дан ҳоз. номда. 1978 й.да К. И. Скрябин номи берилган. Ин-т илмий тадқиқотларнинг асосий йўналишлари: чорва моллари ўртасида таркалган юқумли, инвазион ва юқумсиз касалликларини ўрганиш ва уларга қарши кураш, турли вакциналар ва даволаш препаратлари яратиш, Ўзбекистоннинг иссиқ иқлим шароитида чорвачиликни ривожлантириш учун муҳим ветеринария-санитария тадбирларини ишлаб чиқиш ва б. иборат. Ин-тда 17 лаб., Қарши ва Навоий таянч пунктлари, хўжалик ҳисобидаги и. ч. бўлими бор (2000). Республика ветеринария хизмати ин-т илмий ишланмалари асосида мамлактимиз ҳудудида қорамолларнинг ўлат ва плевропневмония, отларда юқумли пневмония, манқа, юқумли энцефаломиелит, плевропневмония каби чорвачиликка жуда катта зиён келтирадиган касалликларни бутунлай йўқотишга эришди. Ҳайвонларнинг куйдирги, қорасон, қутуриш, сарғайма, қўтир, чечак ва б. юқумли касалликларидан келадиган зарар таъсири камайтирилди. Чорва молларидаги бруцеллёз (Р. Г. Яраев, Н. X. Шевченко, М. С. Обиджонов, Р. А. Исматова), туберкулёз (Г. В. Ни, М. А. Рўзимуродов), қутуриш (Н. М. Маматов), тейлориоз (И. X. Расулов), брадзот (А. А. Волкова), эчкилар плевропневмонияси (Ф. Д. Лукашенко), ценуроз ва эхинококкоз (М. А. Аминжонов), колисалмонеллёз ва пастереллёз (И. Д. Бурлуцкий, А. К. Сиддиқов, Р. У. Булханов, А. Абдусатторов, Т. Б. Тўрақулов, И. В. Ряснянский, Ж. Пармонов), паррандалар колибактериози (О. Ҳошимов, Ф. Ниёзов) касалликларига қарши янги самарали вакциналар, лейкоз диагностикуми (X. С. Салимов, М. К. Бугаев), пироплазмидозларнинг олдини олиш ва даволашда диамидин (А. Ғофуров, Т. X. Раҳимов), гельминтозларга қарши таъсири кенг бўлган ацетомизол (А. О. Орипов) каби препаратлар яратилди ва улардан амалиётда самарали фойдаланилмоқда. Ин-т фаоли-яти И. X. Иргашев, Н. М. Матчонов, Ф. Ибодуллаев, А. Рўзимуродов, Т. Боймуродов, М. Аминжонов, X. Салимов, А. Орипов, У. Я. Узоқов, Г. С. Пўлатов, Н. X. Ениллеева каби олимлар номи б-н боғлиқ. Ин-т юқори малакали илмий мутахассислар етиштирувчи марказ ҳисобланади. Ин-тда 85 илмий ходим, шу жумладан 12 фан д-ри, 32 фан номзоди ишлайди. Ин-тда аспирантура ва докторантура бор. Илмий асарлар, монографиялар, услубий кўрсатмалар, йўриқномалар, қўлланмалар, тавсиялар ва б. нашр этади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.