Veterinariya-sanitariya eks-pertizasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 143-b. — ziyouz.com
Veterinariya-sanitariya eks-pertizasi — 1) hayvonot mahsulotlarini sanitariya-gigiyena jihatidan baholaş usullarini örganadigan fan. V.-s. e.ning asosiy vazifasi — hayvonlardan olinadigan, oziq-ovqat (göşt, sut, baliq, tuxum), ozuqayem, xom aşyo (teri, jun, momiq, patlar) mahsulotlari orqali qözğatuvçilari odamlarga yuqadigan kasalliklarning oldini olişdan iborat. Mustaqil fan tarmoği sifatida 20-a.da şakllandi. Undan ilgari göştşunoslik va ovqatlaniş gigiyenasi fanlari tarkibida örganilar edi. V.-s. e. mustaqil kafedralarga ega bölgan veterinariya in-tlari va veterinariya f-tlarida öqitiladi, tibbiyot in-tlarida ovqatlaniş gigiyenasi kursiga kiradi. V.-s. e. böyiça i. t. işlari tegişli oliy öquv yurtlari kafedralarida, i. t. in-tlarining maxsus lab.larida olib boriladi.
2) Hayvonot mahsulotlarining iste'mol talablariga javob berişini aniqlaydigan veterinariya mutaxassislarining amaliy faoliyati sohasi. V.-s. e.ning asosiy vazifasi odamlarni sifati buzilgan çorvaçilik mahsulotlari orqali kasallanişdan asraş, hayvonlarni söyişgaça, söyişda va söyişdan keyin mahsulotlarni qayta işlaşda sanitariya qoidalariga rioya qiliş, nimtalanmagan göşt va b. a'zolarini tekşiriş, göşt, sut, baliq mahsulotlarining iste'molga yaroqliligini aniqlaş va b.dan iborat. Göşt sanoati korxonalarida, parrandaçilik f-kalari, sovuqxona, baza, omborlar, dehqon bozorlari, lab.larda V.-s. e.ni veterinariya vraçlari, veterinariya uçastkalari va kuşxonalarda veterinariya feldşerlari ötkazadi. V.-s. e.ning töğri ötkazilişini davlat veterinariya inspeksiyalari nazorat qiladi.
V.-s. e. yaroqsiz deb topgan mahsulotlarni iste'molga çiqariş mumkin emas. Özbekistonda 246 V.-s. e. laboratoriyasi işlaydi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВЕТЕРИНАРИЯ-САНИТАРИЯ ЭКС-ПЕРТИЗАСИ — 1) ҳайвонот маҳсулотларини санитария-гигиена жиҳатидан баҳолаш усулларини ўрганадиган фан. В.-с. э.нинг асосий вазифаси — ҳайвонлардан олинадиган, озиқ-овқат (гўшт, сут, балиқ, тухум), озуқаем, хом ашё (тери, жун, момиқ, патлар) маҳсулотлари орқали қўзғатувчилари одамларга юқадиган касалликларнинг олдини олишдан иборат. Мустақил фан тармоғи сифатида 20-а.да шаклланди. Ундан илгари гўштшунослик ва овқатланиш гигиенаси фанлари таркибида ўрганилар эди. В.-с. э. мустақил кафедраларга эга бўлган ветеринария ин-тлари ва ветеринария ф-тларида ўқитилади, тиббиёт ин-тларида овқатланиш гигиенаси курсига киради. В.-с. э. бўйича и. т. ишлари тегишли олий ўқув юртлари кафедраларида, и. т. ин-тларининг махсус лаб.ларида олиб борилади.
2) Ҳайвонот маҳсулотларининг истеъмол талабларига жавоб беришини аниқлайдиган ветеринария мутахассисларининг амалий фаолияти соҳаси. В.-с. э.нинг асосий вазифаси одамларни сифати бузилган чорвачилик маҳсулотлари орқали касалланишдан асраш, ҳайвонларни сўйишгача, сўйишда ва сўйишдан кейин маҳсулотларни қайта ишлашда санитария қоидаларига риоя қилиш, нимталанмаган гўшт ва б. аъзоларини текшириш, гўшт, сут, балиқ маҳсулотларининг истеъмолга яроқлилигини аниқлаш ва б.дан иборат. Гўшт саноати корхоналарида, паррандачилик ф-калари, совуқхона, база, омборлар, деҳқон бозорлари, лаб.ларда В.-с. э.ни ветеринария врачлари, ветеринария участкалари ва кушхоналарда ветеринария фельдшерлари ўтказади. В.-с. э.нинг тўғри ўтказилишини давлат ветеринария инспекциялари назорат қилади.
В.-с. э. яроқсиз деб топган маҳсулотларни истеъмолга чиқариш мумкин эмас. Ўзбекистонда 246 В.-с. э. лабораторияси ишлайди
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.