Vibratsiya texnikasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 147-b. — ziyouz.com
Vibratsiya texnikasi - mexanik tebranişlar (titraşlar, vibratsiyalar)ni hosil qiliş usullari va vositalari majmui; şuningdek titraşlarni boşqariş, ulçaş, nazorat qiliş va zararli titraşlar b-n kuraşiş usullari. V. t. vositalariga foydali işlar (mas., grunt, beton qorişmalarni ziçlaş, inşoot va apparatlarni sinaş işlari)ni bajariş uçun ataylab hosil qiladigan vibratsiya maşinasi, vibratsiya stendlari, asboblar, apparaturalar, qurilmalar; titraşlarni boşqaradigan va ularni ölçaydigan apparatlar; titraşga qarşi texnika vositalari, ya'ni zararli titraşlarni söndiriş, izolyatsiyalaş qurilmalari kiradi.
V. t. vositalarining iş organlari yuritmasini titratişning eng keng tarqalgan turi markazdan qoçma usulda, porşen, krivoşin-şatun yordamida titratiş hisoblanadi. V. t.da vibratsiya parametrlari (siljişlar, tezliklar va tezlanişlar, çastota, faza, amplitudalar)ni ölçaş b-n vibrometriya şuğullanadi. U idya vibrometr va akselerometr kabi asboblardan foydalaniladi.
V. t.ning masalalaridan biri insonlar, asboblar, maşina va inşootlarni titraşning zararli ta'sirlaridan himoya qiliş hisoblanadi. Buning uçun qöşimça energiya manbalarini talab qilmaydigan odatdagi passiv vibro-izolyatsiyadan taşqari statik va dinamik muvozanatlaş usullari, inersiyali hamda elastik parametrlar va b. qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИБРАЦИЯ ТЕХНИКАСИ - механик тебранишлар (титрашлар, вибрациялар)ни ҳосил қилиш усуллари ва воситалари мажмуи; шунингдек титрашларни бошқариш, улчаш, назорат қилиш ва зарарли титрашлар б-н курашиш усуллари. В. т. воситаларига фойдали ишлар (мас., грунт, бетон қоришмаларни зичлаш, иншоот ва аппаратларни синаш ишлари)ни бажариш учун атайлаб ҳосил қиладиган вибрация машинаси, вибрация стендлари, асбоблар, аппаратуралар, қурилмалар; титрашларни бошқарадиган ва уларни ўлчайдиган аппаратлар; титрашга қарши техника воситалари, яъни зарарли титрашларни сўндириш, изоляциялаш қурилмалари киради.
В. т. воситаларининг иш органлари юритмасини титратишнинг энг кенг тарқалган тури марказдан қочма усулда, поршень, кривошин-шатун ёрдамида титратиш ҳисобланади. В. т.да вибрация параметрлари (силжишлар, тезликлар ва тезланишлар, частота, фаза, амплитудалар)ни ўлчаш б-н виброметрия шуғулланади. У идя виброметр ва акселерометр каби асбоблардан фойдаланилади.
В. т.нинг масалаларидан бири инсонлар, асбоблар, машина ва иншоотларни титрашнинг зарарли таъсирларидан ҳимоя қилиш ҳисобланади. Бунинг учун қўшимча энергия манбаларини талаб қилмайдиган одатдаги пассив вибро-изоляциядан ташқари статик ва динамик мувозанатлаш усуллари, инерцияли ҳамда эластик параметрлар ва б. қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.